حافظ · غزل شماره ۴۸۲
ای دل! به کوی عشق گذاری نمیکنی
ای دل! به کوی عشق گذاری نمیکنیاسباب جمع داری و کاری نمیکنی
چوگان حکم در کف و گویی نمیزنیبازِ ظفر به دست و شکاری نمیکنی
این خون که موج میزند اندر جگر تو رادر کار رنگ و بویِ نگاری نمیکنی
مشکین از آن نشد دمِ خُلقت که چون صبابر خاک کوی دوست گذاری نمیکنی
ترسم کز این چمن نبری آستینِ گلکز گلشنش تحملِ خاری نمیکنی
در آستینِ جان تو صد نافه مدرج استوآن را فدای طرهٔ یاری نمیکنی
ساغر لطیف و دلکش و مِی، افکنی به خاکواندیشه از بلای خماری نمیکنی
حافظ برو که بندگیِ پادشاهِ وقتگر جمله میکنند، تو باری نمیکنی
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
همه چیز برای شروع آماده است؛ فقط باید قدم برداری. استعدادهایت را هدر نده و سختی کوچک را برای رسیدن به گل بپذیر.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در سرزنش دل برای ناتمام گذاشتن کار. ای دل، به کوی عشق گذری نمیکنی؛ اسباب جمع داری و کاری نمیکنی. این مصراع از پرکاربردترین مصراعهای دیوان است. بیت دوم تمثیلی است: چوگان فرمان در دست داری و گوی نمیزنی؛ باز پیروزی در دست داری و شکار نمیکنی. بیت پنجم هشداری است: میترسم از این چمن دامنی گل نبری، که از گلشنش خاری را تحمل نمیکنی. بیت ششم نیز ژرف است: در آستین جانت صد نافه مشک نهفته است و آن را فدای زلف یاری نمیکنی.
شرح بیتها
بیت ۱ای دل! به کوی عشق گذاری نمیکنی / اسباب جمع داری و کاری نمیکنی
ای دل، به کوی عشق گذری نمیکنی؛ اسباب جمع داری و کاری نمیکنی.
بیت ۲چوگان حکم در کف و گویی نمیزنی / بازِ ظفر به دست و شکاری نمیکنی
چوگان فرمان در دست داری و گوی نمیزنی؛ باز پیروزی در دست داری و شکار نمیکنی.
بیت ۴مشکین از آن نشد دمِ خُلقت که چون صبا / بر خاک کوی دوست گذاری نمیکنی
دم اخلاقت از آن مشکین نشد که مانند صبا بر خاک کوی دوست گذری نمیکنی.
بیت ۵ترسم کز این چمن نبری آستینِ گل / کز گلشنش تحملِ خاری نمیکنی
میترسم از این چمن دامنی گل نبری، که از گلشنش خاری را تحمل نمیکنی.
بیت ۶در آستینِ جان تو صد نافه مدرج است / وآن را فدای طرهٔ یاری نمیکنی
در آستین جانت صد نافه مشک نهفته است و آن را فدای زلف یاری نمیکنی.
معنی واژهها
- گذار
- گذر
- اسباب
- وسایل
- چوگان حکم
- قدرت فرمان
- باز ظفر
- باز پیروزی
- آستین گل
- دامن پر از گل
- مدرج
- نهفته
- نافه
- کیسه مشک