پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۸۲ دیوان حافظ

ای دل! به کوی عشق گذاری نمی‌کنی

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، از پرکاربردترین مصراع‌های دیوان پیام فال توست: «ای دل به کوی عشق گذاری نمی‌کنی؛ اسباب جمع داری و کاری نمی‌کنی». همه چیز برای شروع آماده است؛ فقط باید قدم برداری. چوگان در دستت است و گوی نمی‌زنی. فال تو هشدار می‌دهد که استعدادهایت را هدر ندهی و سختی کوچک را برای رسیدن به گل بپذیری؛ بی‌تحمل خار، گلی نمی‌چینی.

شاه‌بیت فال شما

ای دل! به کوی عشق گذاری نمی‌کنیاسباب جمع داری و کاری نمی‌کنی

متن کامل غزل

ای دل! به کوی عشق گذاری نمی‌کنیاسباب جمع داری و کاری نمی‌کنی

چوگان حکم در کف و گویی نمی‌زنیبازِ ظفر به دست و شکاری نمی‌کنی

این خون که موج می‌زند اندر جگر تو رادر کار رنگ و بویِ نگاری نمی‌کنی

مشکین از آن نشد دمِ خُلقت که چون صبابر خاک کوی دوست گذاری نمی‌کنی

ترسم کز این چمن نبری آستینِ گلکز گلشنش تحملِ خاری نمی‌کنی

در آستینِ جان تو صد نافه مدرج استوآن را فدای طرهٔ یاری نمی‌کنی

ساغر لطیف و دلکش و مِی، افکنی به خاکواندیشه از بلای خماری نمی‌کنی

حافظ برو که بندگیِ پادشاهِ وقتگر جمله می‌کنند، تو باری نمی‌کنی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۸۳ است:

سحرگه ره روی در سرزمینیهمی گفت این معما با قرینی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در سرزنش دل برای ناتمام گذاشتن کار. ای دل، به کوی عشق گذری نمی‌کنی؛ اسباب جمع داری و کاری نمی‌کنی. این مصراع از پرکاربردترین مصراع‌های دیوان است. بیت دوم تمثیلی است: چوگان فرمان در دست داری و گوی نمی‌زنی؛ باز پیروزی در دست داری و شکار نمی‌کنی. بیت پنجم هشداری است: می‌ترسم از این چمن دامنی گل نبری، که از گلشنش خاری را تحمل نمی‌کنی. بیت ششم نیز ژرف است: در آستین جانت صد نافه مشک نهفته است و آن را فدای زلف یاری نمی‌کنی.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.