سحرگه ره روی در سرزمینی

درباره این غزل

غزلی حکیمانه که با معمای رهروی آغاز می‌شود. سحرگاه رهروی در سرزمینی با همراهی این معما را می‌گفت: ای صوفی، شراب آن‌گاه صاف می‌شود که در شیشه اربعینی (چهل روز) بماند؛ اشاره به چله‌نشینی صوفیان و این‌که پختگی زمان می‌خواهد. بیت ششم نقد روزگار است: در کسی نشاط عیش نمی‌بینم؛ نه درمان دلی، نه درد دینی. بیت هشتم از مشهورترین ابیات است: اگر انگشت سلیمانی نباشد، نقش نگین چه خاصیتی دارد؟ یعنی نشانه بی‌صاحب شایسته اثری ندارد.

شرح بیت‌ها

معنی واژه‌ها

قرین

همراه

اربعین

چهل روز؛ چله‌نشینی

بت در آستین

ریای پنهان

خوشه‌چین

گدای خرمن

نقش نگین

نقش انگشتر

مآل

سرانجام

علم الیقین

دانش یقینی