پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۸۳ دیوان حافظ

سحرگه ره روی در سرزمینی

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

پختگی زمان می‌خواهد؛ رهرو این غزل می‌گوید شراب آن‌گاه صاف می‌شود که چهل روز در شیشه بماند. فال تو می‌گوید برای نیتت عجله نکن و بگذار کار پخته شود. پند بیت هشتم را هم به یاد داشته باش: اگر انگشت سلیمانی نباشد، نقش نگین چه خاصیتی دارد؟ ابزار و عنوان بدون شایستگی واقعی اثری ندارد؛ روی توانایی درونی‌ات کار کن.

شاه‌بیت فال شما

که ای صوفی شراب آن گه شود صافکه در شیشه برآرد اربعینی

متن کامل غزل

سحرگه ره روی در سرزمینیهمی گفت این معما با قرینی

که ای صوفی شراب آن گه شود صافکه در شیشه برآرد اربعینی

خدا زان خرقه بیزار است صد بارکه صد بت باشدش در آستینی

مروت گر چه نامی بی‌نشان استنیازی عرضه کن بر نازنینی

ثوابت باشد ای دارای خرمناگر رحمی کنی بر خوشه‌چینی

نمی‌بینم نشاط عیش در کسنه درمان دلی نه درد دینی

درون‌ها تیره شد باشد که از غیبچراغی برکند خلوت‌نشینی

گر انگشت سلیمانی نباشدچه خاصیت دهد نقش نگینی؟

اگر چه رسم خوبان تندخویی‌ستچه باشد گر بسازد با غمینی؟

ره میخانه بنما تا بپرسممَآل خویش را از پیش‌بینی

نه حافظ را حضور درس خلوتنه دانشمند را علم‌ الیقینی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۸۴ است:

تو مگر بر لب آبی به هوس بنشینیور نه هر فتنه که بینی همه از خود بینی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی حکیمانه که با معمای رهروی آغاز می‌شود. سحرگاه رهروی در سرزمینی با همراهی این معما را می‌گفت: ای صوفی، شراب آن‌گاه صاف می‌شود که در شیشه اربعینی (چهل روز) بماند؛ اشاره به چله‌نشینی صوفیان و این‌که پختگی زمان می‌خواهد. بیت ششم نقد روزگار است: در کسی نشاط عیش نمی‌بینم؛ نه درمان دلی، نه درد دینی. بیت هشتم از مشهورترین ابیات است: اگر انگشت سلیمانی نباشد، نقش نگین چه خاصیتی دارد؟ یعنی نشانه بی‌صاحب شایسته اثری ندارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.