پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۸۵ دیوان حافظ

ساقیا سایهٔ ابر است و بهار و لب جوی

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

از پرکاربردترین پندهای دیوان به فال تو آمده است: «دو نصیحت کنمت بشنو و صد گنج ببر: از در عیش درآ و به ره عیب مپوی». شاد باش و عیب‌جویی نکن. فال تو نوید بهار و شادی را می‌دهد. به شکرانه بهار دیگری که دیدی، بذر نیکی بکار. و اگر روی حقیقت را می‌خواهی، آینه دلت را آماده کن؛ از آهن و روی گل نمی‌روید.

شاه‌بیت فال شما

دو نصیحت کنمت بشنو و صد گنج ببر«از در عیش درآ و به ره عیب مپوی»

متن کامل غزل

ساقیا سایهٔ ابر است و بهار و لب جویمن نگویم چه کن ار اهل دلی خود تو بگوی

بوی یک‌رنگی از این نقش نمی‌آید خیزدلق آلودهٔ صوفی به می ناب بشوی

سفله‌طبع است جهان، بر کَرَمَش تکیه مکنای جهان‌دیده! ثباتِ قدم از سفله مجوی

دو نصیحت کنمت بشنو و صد گنج ببر«از در عیش درآ و به ره عیب مپوی»

شکر آن را که دگربار رسیدی به بهاربیخ نیکی بنشان و ره تحقیق بجوی

روی جانان طلبی، آینه را قابل سازور نه هرگز گل و نسرین ندمد ز آهن و روی

گوش بگشای که بلبل به فغان می‌گویدخواجه تقصیر مفرما گل توفیق ببوی

گفتی از حافظِ ما بوی ریا می‌آیدآفرین بر نفست باد که خوش بردی بوی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۸۶ است:

بلبل، ز شاخِ سرو، به گلبانگِ پهلویمی‌خوانْد دوش، درسِ مقاماتِ معنوی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بهاری با پندهای ارزشمند. ساقی، سایه ابر است و بهار و لب جوی؛ من نمی‌گویم چه کن، اگر اهل دلی خودت بگو. بیت سوم پندی حکیمانه است: جهان فرومایه‌طبع است؛ بر کرمش تکیه مکن و از فرومایه ثبات قدم مجوی. بیت چهارم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: دو نصیحت می‌کنم، بشنو و صد گنج ببر: از در شادی درآ و به راه عیبجویی مرو. بیت ششم ژرف است: اگر روی جانان را می‌طلبی، آینه (دل) را قابل کن. بیت پنجم نیز پندی است: به شکرانه رسیدن دوباره به بهار، ریشه نیکی بنشان.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.