پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۸۸ دیوان حافظ

سَحرم هاتف میخانه به دولت‌خواهی

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، هاتف میخانه تو را از روی خیرخواهی فرا می‌خواند: بازآی که از قدیمیان این درگاهی. اما هشدار مهم فال تو در بیت ششم است: «قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن؛ ظلمات است، بترس از خطر گمراهی». در مسیری ناشناخته بی‌راهنما قدم نگذار. و پیش از انتظار پاداش، به کارهای خودت نگاه کن؛ فروتنی بزرگ‌ترین سرمایه است.

شاه‌بیت فال شما

قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکنظلمات است، بترس از خطر گمراهی

متن کامل غزل

سَحرم هاتف میخانه به دولت‌خواهیگفت: باز آی که دیرینهٔ این درگاهی

همچو جَم جرعهٔ ما کَش که ز سِرّ دو جهانپرتو جام جهان‌بین دهدَت آگاهی

بر در میکده، رندان قلندر باشندکه سِتانند و دهند افسر شاهنشاهی

خشت، زیر سر و بر تارَک هفت‌اختر پایدست قدرت نگر و منصب صاحب‌جاهی

سَر ما و در میخانه که طرف بامشبه فلک بَر شد و دیوار بدین کوتاهی

قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکنظلمات است، بترس از خطر گمراهی

اگرت سلطنت فقر ببخشند، ای دل!کمترین ملک تو از ماه بود تا ماهی

تو دم فقر ندانی زدن از دست مدهمسند خواجگی و مجلس تورانشاهی

حافظِ خام‌طمع! شرمی از این قصّه بدارعملت چیست که فردوس بَرین می‌خواهی‌؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۸۹ است:

ای در رخ تو پیدا انوار پادشاهیدر فکرت تو پنهان صد حکمت الهی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در دعوت هاتف میخانه و پند فروتنی. سحرگاه هاتف میخانه از روی خیرخواهی به من گفت: بازآی که قدیمی این درگاهی. بیت چهارم تصویری از قدرت فقر است: خشت زیر سر و پا بر فرق هفت ستاره؛ دست قدرت و منصب صاحب‌جاهی را ببین. بیت ششم از مشهورترین پندهای دیوان است: این منزل را بی همراهی خضر مپیمای؛ تاریکی است، از خطر گمراهی بترس. بیت هفتم امیدبخش است: اگر سلطنت فقر را به تو ببخشند، کمترین ملکت از ماه تا ماهی است. بیت پایانی خودانتقادی مشهوری است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.