پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۹۰ دیوان حافظ

در همه دِیر مغان نیست چو من شیدایی

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، دلت که آینه‌ای روشن است غباری گرفته؛ حافظ می‌گوید از خدا همنشینی روشن‌رای می‌طلبم. فال تو می‌گوید همنشینی با آدم‌های روشن‌اندیش غبار دلت را پاک می‌کند؛ چنین همراهی را بجوی. به ادعاهای بی‌پایه هم اهمیت نده؛ اهل نظر دنبال نابینایان نمی‌روند. شیدایی تو بی‌همتاست؛ آن را به کسی بسپار که قدرش را بداند.

شاه‌بیت فال شما

دل که آیینه شاهی‌ست غباری دارداز خدا می‌طلبم صحبت روشن‌رایی

متن کامل غزل

در همه دِیر مغان نیست چو من شیداییخرقه جایی گرو باده و دفْتر جایی

دل که آیینه شاهی‌ست غباری دارداز خدا می‌طلبم صحبت روشن‌رایی

کرده‌ام توبه به دست صنم باده‌فروشکه دگَر مِی نخورم بی‌ رخِ بزم‌آرایی

نرگس اَر لاف زد از شیوه چشمِ تو مَرَنجنروند اهل نظر از پی نابینایی

شرحِ این قصه مگر شمع بَرآرَد به زبانوَرنَه پروانه ندارد به سخن، پروایی

جوی‌ها بسته‌ام از دیده به دامان که مگردر کنارم بنشانند سَهی‌بالایی

کشتی باده بیاور که مرا بی‌ رخِ دوستگشت هر گوشه چشم از غمِ دل، دریایی

سخن غیر مگو با منِ معشوقه‌پرستکَز وِی و جامِ مِی‌ام نیست به کَس پروایی

این حدیثم چه خوش آمد که سحرگه می‌گفتبر درِ میکده‌ای، با دَف و نِی، ترسایی

«گر مسلمانی از این است که حافظ داردآه اگر از پی امروز بُوَد فردایی»

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۹۱ است:

به چشم کرده‌ام ابرویِ ماه‌سیماییخیالِ سبزخطی، نقش بسته‌ام جایی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در شیدایی و نقد ظاهرسازی. در همه دیر مغان شیدایی مانند من نیست؛ خرقه جایی گرو باده است و دفتر جایی دیگر. بیت دوم دعایی است: دل که آینه شاهی است غباری دارد؛ از خدا همنشینی روشن‌رایی می‌طلبم. بیت چهارم پندی ظریف است: اگر نرگس از شیوه چشم تو لاف زد مرنج؛ اهل نظر دنبال نابینایی نمی‌روند. بیت پایانی از مشهورترین ابیات طنزآمیز دیوان است که از زبان ترسایی (مسیحی) نقل می‌شود: اگر مسلمانی این است که حافظ دارد، آه اگر پس از امروز فردایی باشد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.