پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۹۱ دیوان حافظ

به چشم کرده‌ام ابرویِ ماه‌سیمایی

تعبیر فال

پیام کلی: پند

از ژرف‌ترین بیت‌های عرفانی دیوان پیام فال توست: «فراق و وصل چه باشد؟ رضای دوست طلب؛ که حیف باشد از او غیر او تمنایی». به جای نگرانی درباره وصل یا فراق، رضای کسی را بخواه که دوستش داری. از او خودش را بخواه، نه چیزهای دیگر را. حافظ امیدوار است فرمان عشقش از آن ابروی کمانی امضا بگیرد؛ با رضا و وفاداری، امید تو هم برآورده می‌شود.

شاه‌بیت فال شما

فراق و وصل چه باشد؟ رضایِ دوست طلبکه حیف باشد از او، غیرِ او، تمنایی

متن کامل غزل

به چشم کرده‌ام ابرویِ ماه‌سیماییخیالِ سبزخطی، نقش بسته‌ام جایی

امید هست که منشورِ عشق‌بازیِ مناز آن کمانچهٔ ابرو رسد به طُغرایی

سَرم زِ دست بشد، چشم از انتظار بسوختدر آرزویِ سر و چشمِ مجلس‌آرایی

مُکدّر است دِل، آتش به خرقه خواهم زدبیا! ببین! که کِرا می‌کُند تماشایی

به روزِ واقعه، تابوتِ ما زِ سرو کنیدکه می‌رَویم به داغِ بلندبالایی

زمامِ دِل به کسی دادِه‌ام منِ دَرویشکه نیستش به کس از تاج و تخت، پروایی

در آن مَقام که خوبان ز غَمزه، تیغ زنندعجب مدار سَری اوفتاده در پایی

مرا که از رخِ او، ماه در شبستان استکجا بود به فروغِ ستاره، پروایی؟

فراق و وصل چه باشد؟ رضایِ دوست طلبکه حیف باشد از او، غیرِ او، تمنایی

دُرَر ز شوق برآرند ماهیان به نثاراگر سفینهٔ حافظ رسد به دریایی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۹۲ است:

سَلامی چو بویِ خوشِ آشناییبِدان مَرْدُمِ دیدِهٔ روشَنایی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در عشق و رضای دوست. ابروی ماه‌سیمایی را در چشم گرفته‌ام و خیال سبزخطی را جایی نقش بسته‌ام. بیت دوم تصویری از دیوان‌سالاری است: امید هست که فرمان عشق‌بازی من از آن کمانچه ابرو به طغرایی (امضا) برسد. بیت پنجم وصیتی شاعرانه است: روز مرگ تابوت ما را از سرو بسازید، که با داغ بلندبالایی می‌رویم. بیت نهم از ژرف‌ترین ابیات عرفانی دیوان است: فراق و وصل چیست؟ رضای دوست را بطلب، که حیف است از او جز او چیزی خواستن.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.