پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۵۵ دیوان حافظ

خَمِ زلفِ تو دامِ کفر و دین است

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

از بدگویی و بدخواهی کسی دلگیری و شاید گمان می‌کنی بی‌حساب رفت. حافظ می‌گوید نگران نباش؛ حساب بدگو با فرشتگان نویسنده اعمال است. اما فال تو هشداری هم دارد: مراقب دلت باش که در دام جلوه‌های فریبنده نیفتد؛ غمزه‌ای که دل می‌برد گاهی جادویی آشکار است. آرام و هوشیار پیش برو و داوری را به روزگار بسپار.

شاه‌بیت فال شما

تو پنداری که بدگو رفت و جان برد؟حسابش با کرام الکاتبین است

متن کامل غزل

خَمِ زلفِ تو دامِ کفر و دین استز کارستانِ او یک شمه این است

جمالت مُعجِزِ حُسن است لیکنحدیثِ غمزه‌ات سحرِ مبین است

ز چشمِ شوخِ تو جان کی توان برد؟که دایم با کمان اندر کمین است

بر آن چشمِ سیه صد آفرین بادکه در عاشق کُشی سِحرآفرین است

عجب عِلمیست عِلم هیئت عشقکه چرخِ هشتمش، هفتم زمین است

تو پنداری که بدگو رفت و جان برد؟حسابش با کرام الکاتبین است

مشو حافظ ز کیدِ زلفش ایمنکه دل برد و کنون در بندِ دین است

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۵۶ است:

دل سراپردهٔ محبتِ اوستدیده آیینه‌دارِ طلعت اوست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه در وصف زیبایی یار. خم زلف او دام کفر و دین است و زیبایی‌اش معجزه حسن، اما غمزه‌اش «سحر مبین» (جادوی آشکار) است. حافظ علم هیئت (نجوم) عشق را شگفت می‌خواند که در آن آسمان هشتم، زمین هفتم است؛ یعنی قاعده‌های عشق وارونه‌اند. به بدگو هشدار می‌دهد که حسابش با فرشتگان نویسنده اعمال است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.