پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۵۶ دیوان حافظ

دل سراپردهٔ محبتِ اوست

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، بلندی آرزوی هر کس به اندازه همت اوست؛ این پیام مشهورترین بیت فال توست. حافظ می‌گوید دل سراپرده محبت است و ارزش آدم را نه ظاهر، که گنجینه‌ای که در سینه دارد تعیین می‌کند. هدفت را بزرگ بگیر و از فقر ظاهری یا کمبود امکانات دلسرد نشو. نوبت هر کس روزی می‌رسد و اکنون نوبت توست.

شاه‌بیت فال شما

تو و طوبی و ما و قامتِ یارفکرِ هر کس به قدرِ همتِ اوست

متن کامل غزل

دل سراپردهٔ محبتِ اوستدیده آیینه‌دارِ طلعت اوست

من که سر در نیاورم به دو کونگردنم زیرِ بارِ منتِ اوست

تو و طوبی و ما و قامتِ یارفکرِ هر کس به قدرِ همتِ اوست

گر من آلوده‌دامنم چه عجبهمه عالم گواهِ عصمتِ اوست

من که باشم در آن حرم که صباپرده‌دارِ حریمِ حُرمتِ اوست

بی خیالش مباد منظرِ چشمزآن که این گوشه جایِ خلوتِ اوست

هر گلِ نو که شد چمن‌آرایزَ اثر رنگ و بویِ صحبتِ اوست

دورِ مجنون گذشت و نوبتِ ماستهر کسی پنج روز، نوبتِ اوست

مُلکَتِ عاشقیّ و گنجِ طربهر چه دارم ز یُمنِ همتِ اوست

من و دل گر فدا شدیم چه باک؟غرض اندر میان سلامتِ اوست

فقرِ ظاهر مبین که حافظ راسینه گنجینهٔ محبتِ اوست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۵۷ است:

آن سیه‌چَرده که شیرینیِ عالَم با اوستچَشْمِ مِیگون، لبِ خَندان، دِلِ خُرَّم با اوست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی لطیف و عارفانه با ردیف «اوست». دل سراپرده محبت یار و چشم آینه‌دار روی اوست. بیت سوم از مشهورترین ابیات حافظ است: «تو و طوبی و ما و قامت یار / فکر هر کس به قدر همت اوست». حافظ می‌گوید اگر خودش آلوده‌دامن است عجب نیست، همه جهان گواه پاکی یار است. غزل با این یادآوری پایان می‌یابد که فقر ظاهری حافظ را نبین، سینه‌اش گنجینه محبت اوست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.