پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۷۴ دیوان حافظ

حاصلِ کارگه کون و مکان این همه نیست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

حاصل کارگاه هستی آن‌قدرها نیست که برایش خون دل بخوری؛ این پیام فال توست. حافظ می‌گوید دولت آن است که بی‌خون دل به دست آید و پنج روزی که مهلت داری، خوش بیاسای. زمان کوتاه‌تر از آن است که فکر می‌کنی. به‌جای دویدن پشت چیزهای بزرگ و دور، از همین امروز و همراهی عزیزانت لذت ببر؛ نیتت اگر به آسودگی دلت کمک می‌کند، دنبالش برو.

شاه‌بیت فال شما

پنج روزی که در این مرحله مهلت داریخوش بیاسای زمانی که زمان این همه نیست

متن کامل غزل

حاصلِ کارگه کون و مکان این همه نیستباده پیش آر که اسبابِ جهان این همه نیست

از دل و جان شرفِ صحبتِ جانان غرض استغرض این است، وگرنه دل و جان این همه نیست

مِنَّتِ سِدره و طوبی ز پیِ سایه مکشکه چو خوش بنگری ای سروِ روان، این همه نیست

دولت آن است که بی خونِ دل آید به کنارور نه با سعی و عمل باغِ جَنان این همه نیست

پنج روزی که در این مرحله مهلت داریخوش بیاسای زمانی که زمان این همه نیست

بر لبِ بحرِ فنا منتظریم ای ساقیفرصتی دان که ز لب تا به دهان این همه نیست

زاهد ایمن مشو از بازیِ غیرت، زنهارکه ره از صومعه تا دیرِ مغان این همه نیست

دردمندیّ‌ِ منِ سوختهٔ زار و نَزارظاهرا حاجتِ تقریر و بیان این همه نیست

نام حافظ رقمِ نیک پذیرفت ولیپیش رندان رقمِ سود و زیان این همه نیست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۷۵ است:

خوابِ آن نرگسِ فَتّانِ تو، بی‌چیزی نیستتابِ آن زلفِ پریشانِ تو، بی‌چیزی نیست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در کوتاهی عمر با ردیف «این همه نیست». حاصل کارگاه هستی این‌قدرها نیست که به آن دل ببندیم؛ دل و جان هم ارزشی ندارد مگر برای هم‌نشینی با جانان. حافظ می‌گوید دولت آن است که بی‌خون دل به دست آید و پنج روز عمر را خوش بیاسای. بیت ششم تصویری تکان‌دهنده دارد: بر لب دریای فنا منتظریم؛ فرصت را دریاب که از لب تا دهان راهی نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.