پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۷۷ دیوان حافظ

بلبلی، برگِ گُلی خوش‌رنگ در مِنقار داشت

تعبیر فال

پیام کلی: امید

حتی در کنار آنچه دوستش داری، دلت ناآرام است؛ مثل بلبلی که برگ گل در منقار دارد و باز می‌نالد. حافظ از او می‌پرسد در عین وصل این ناله چیست و پاسخ می‌شنود که جلوه معشوق ما را به این کار واداشته است. فال تو می‌گوید این بی‌قراری نشانه عمق احساس توست، نه کمبود. اگر در راه دلت هستی، از بدنامی و داوری دیگران نترس.

شاه‌بیت فال شما

گر مرید راه عشقی، فکر بدنامی مکنشِیخِ صَنعان، خِرقه رهن خانهٔ خَمّار داشت

متن کامل غزل

بلبلی، برگِ گُلی خوش‌رنگ در مِنقار داشتو اندر آن برگ و نَوا، خوش ناله‌هایِ زار داشت

گفتمش: در عینِ وصل‌، این نالِه و فریاد چیست؟گفت ما را جلوه‌ی معشوق در این کار داشت

یار اگر نَنشست با ما نیست جای اعتراضپادشاهی کامران بود، از گدایی عار داشت

درنمی‌گیرد نیاز و ناز ما با حُسن دوستخُرَّم آن کز نازنینان‌، بخت برخوردار داشت

خیز تا بر کِلک آن نقاش‌، جان افشان کنیمکاین همه نقش عجب در گردش پرگار داشت

گر مرید راه عشقی، فکر بدنامی مکنشِیخِ صَنعان، خِرقه رهن خانهٔ خَمّار داشت

وقت آن شیرین‌قلندر خوش که در اَطوارِ سِیرذکر تسبیح ملک در حلقه‌ی زُنّار داشت

چشم حافظ زیر بام قصر آن حوری‌سرشتشیوه‌ی جَنّاتُ تَجْری تَحْتِهَا الاَنهار داشت

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۷۸ است:

دیدی که یار، جُز سَرِ جور و سِتَم نَداشتبِشْکَسْت عَهْد، وَز غَمِ ما، هیچ غَم نَداشت

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی روایی و مشهور. حافظ بلبلی را می‌بیند که برگ گلی در منقار دارد و با این همه می‌نالد. می‌پرسد در عین وصال این ناله چیست؟ بلبل پاسخ می‌دهد: جلوه معشوق ما را به این کار واداشته است. در ادامه از ناز و نیاز عاشق و معشوق و داستان شیخ صنعان سخن می‌گوید که خرقه‌اش را در گرو خانه خمار گذاشت: اگر مرید راه عشقی، از بدنامی نترس.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.