پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۸ دیوان حافظ

ساقیا برخیز و دَردِه جام را

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، روزهای سختی را می‌گذرانی و از حرف و داوری دیگران خسته شده‌ای. حافظ در این غزل غم روزگار را کنار می‌گذارد و به نام و ننگ اعتنا نمی‌کند، چون می‌داند راز دلش را هر کسی نمی‌فهمد. پیام فال تو در بیت آخر آمده و روشن است: در سختی صبر کن که سرانجام روزی به کام دل می‌رسی. نیتت برآورده می‌شود، اما نه با شتاب.

شاه‌بیت فال شما

صبر کن حافظ به سختی روز و شبعاقبت روزی بیابی کام را

متن کامل غزل

ساقیا برخیز و دَردِه جام راخاک بر سر کن غمِ ایّام را

ساغرِ مِی بر کَفَم نِه تا ز بَربَرکِشَم این دلقِ اَزرَق‌فام را

گرچه بدنامی‌ست نزد عاقلانما نمی‌خواهیم ننگ و نام را

باده دَردِه چند از این بادِ غرورخاک بر سر، نفسِ نافرجام را

دودِ آهِ سینهٔ نالانِ منسوخت این افسردگانِ خام را

محرمِ رازِ دلِ شیدایِ خودکس نمی‌بینم ز خاص و عام را

با دلارامی مرا خاطر خوش استکز دلم یک باره بُرد آرام را

ننگرد دیگر به سرو اندر چمنهرکه دید آن سروِ سیم‌اندام را

صبر کن حافظ به سختی روز و شبعاقبت روزی بیابی کام را

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۹ است:

رونق عهد شباب است دگر بُستان رامی‌رسد مژدهٔ گل بلبل خوش‌الحان را

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی ساده و روان با وزنی کوتاه. حافظ از ساقی جام می‌خواهد تا غم روزگار را از یاد ببرد و خرقه کبود صوفیانه را از تن درآورد. از ننگ و نام و داوری عاقلان پروایی ندارد و کسی را محرم راز دل شیدای خود نمی‌بیند. پایان غزل پندی امیدبخش است: در سختی‌ها صبر کن که سرانجام به کام می‌رسی.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.