پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۸۱ دیوان حافظ

صبحدم مرغ چمن با گل نوخاسته گفت

تعبیر فال

پیام کلی: پند

اگر می‌خواهی به کسی نقدی بگویی یا حقیقتی را یادآوری کنی، این فال راه درستش را نشان می‌دهد. در این غزل مرغ چمن به گل می‌گوید ناز کم کن و گل می‌خندد که از حرف راست نمی‌رنجیم، اما هیچ عاشقی به معشوق سخن سخت نگفت. راستی را با مهربانی بگو و گفت‌وگو را کوتاه و دلپذیر نگه دار؛ سخن عشق در زبان نمی‌گنجد.

شاه‌بیت فال شما

گل بخندید که از راست نرنجیم ولیهیچ عاشق سخن سخت به معشوق نگفت

متن کامل غزل

صبحدم مرغ چمن با گل نوخاسته گفتناز کم کن که در این باغ بسی چون تو شکفت

گل بخندید که از راست نرنجیم ولیهیچ عاشق سخن سخت به معشوق نگفت

گر طمع داری از آن جام مرصع میِ لعلای بسا دُر که به نوک مژه‌ات باید سفت

تا ابد بوی محبت به مشامش نرسدهر که خاک در میخانه به رخسار نرُفت

در گلستان ارم دوش چو از لطف هوازلف سنبل به نسیم سحری می‌آشفت،

گفتم: «ای مسند جم! جام جهان‌بینت کو؟»گفت: «افسوس که آن دولت بیدار بخفت!»

سخن عشق نه آن است که آید به زبانساقیا می ده و کوتاه کُن این گفت و شنفت

اشک حافظ، خرد و صبر، به دریا انداختچه کند؟ سوز غم عشق نیارست نهفت

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۸۲ است:

آن تُرکِ پَری چِهره که دوش اَز بَرِ ما رَفتآیا چه خطا دید که اَز راهِ خطا رَفت؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

گفت‌وگویی شاعرانه میان مرغ چمن و گل. پرنده به گل تازه‌شکفته می‌گوید ناز کم کن، که در این باغ بسیاری چون تو شکفت؛ گل می‌خندد که از حرف راست نمی‌رنجیم، اما هیچ عاشقی به معشوق سخن سخت نگفت. در ادامه حافظ از جام جهان‌بین جمشید می‌پرسد و پاسخ می‌شنود که آن دولت بیدار به خواب رفت. پیام بیت هفتم این است که سخن عشق در زبان نمی‌گنجد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.