حافظ · غزل شماره ۸۲
آن تُرکِ پَری چِهره که دوش اَز بَرِ ما رَفت
آن تُرکِ پَری چِهره که دوش اَز بَرِ ما رَفتآیا چه خطا دید که اَز راهِ خطا رَفت؟
تا رَفت مَرا اَز نَظَر آن چَشمِ جَهانبینکَس واقفِ ما نیست که اَز دیده چهها رَفت
بَر شَمع نرفت اَز گُذرِ آتشِ دل، دوشآن دود که اَز سوزِ جِگر بَر سَر ما رَفت
دور اَز رُخِ تو دَم به دَم از گوشهٔ چَشمَمسیلابِ سِرشک آمَد و طوفانِ بَلا رَفت
از پای فُتادیم چو آمَد غَمِ هجراندَر دَرد بِمُردیم چو اَز دَست دَوا رَفت
دل گفت وِصالَش به دُعا باز تَوان یافتعُمریست که عُمرَم همه دَر کارِ دُعا رَفت
اِحرام چه بَندیم؟ چو آن قبله نه این جاستدَر سَعی چه کوشیم؟ چو از مَروه صَفا رَفت
دی گفت طبیب اَز سَرِ حَسرت چو مَرا دیدهِیهات که رَنجِ تو زِ قانونِ شَفا رَفت
ای دوست به پُرسیدنِ حافظ قَدَمی نِهزان پیش که گویند که اَز دارِ فَنا رَفت
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
کسی که برایت عزیز است دور شده است. اگر هنوز فرصتی هست، پیش از آنکه دیر شود، سراغش برو یا پیامی بفرست.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در سوگ رفتن یار. آن زیباروی پریچهره دیشب از کنار ما رفت؛ چه خطایی دید که از راه خطا رفت؟ از وقتی رفته، کسی نمیداند از چشم ما چهها رفت. حافظ همه عمر را در دعا برای وصال گذرانده و اکنون بیقبله، احرام بستن و سعی را بیمعنا میبیند. بیت پایانی درخواستی دردمندانه است: پیش از آنکه بگویند حافظ از دنیا رفت، به عیادتش قدمی بگذار.
شرح بیتها
بیت ۱آن تُرکِ پَری چِهره که دوش اَز بَرِ ما رَفت / آیا چه خطا دید که اَز راهِ خطا رَفت؟
آن ترک پریچهره که دیشب از کنار ما رفت، چه خطایی دید که از راه خطا رفت؟ ایهام: «خطا» نام سرزمینی در ترکستان هم هست.
بیت ۶دل گفت وِصالَش به دُعا باز تَوان یافت / عُمریست که عُمرَم همه دَر کارِ دُعا رَفت
دل گفت وصالش را با دعا میتوان دوباره یافت؛ عمری است که عمرم همه در کار دعا گذشت.
بیت ۷اِحرام چه بَندیم؟ چو آن قبله نه این جاست / دَر سَعی چه کوشیم؟ چو از مَروه صَفا رَفت
چرا احرام ببندیم وقتی آن قبله اینجا نیست؟ چرا سعی کنیم وقتی صفا از مروه رفت؟ بازی با نام صفا و مروه.
بیت ۹ای دوست به پُرسیدنِ حافظ قَدَمی نِه / زان پیش که گویند که اَز دارِ فَنا رَفت
ای دوست، پیش از آنکه بگویند حافظ از دنیا رفت، به احوالپرسیاش قدمی بگذار.
معنی واژهها
- خطا
- اشتباه؛ نیز نام سرزمین ختا
- سرشک
- اشک
- سعی
- رفتوآمد میان صفا و مروه در حج
- قانون شفا
- ایهام به دو کتاب ابنسینا
- دار فنا
- دنیا