پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۹۷ دیوان حافظ

تویی که بر سرِ خوبانِ کشوری چون تاج

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

کسی یا چیزی برایت بسیار ارزشمند است؛ حافظ آن را تاج سر خوبان می‌خواند که همه باید به او باج دهند. اما هشدار این فال در بیت ششم است: دل تو نازک است، مثل شیشه، و در برابر سنگدلی می‌شکند. در دلبستگی‌ات مراقب خودت باش؛ اگر کسی با دلت سنگدلانه رفتار می‌کند، فاصله بگیر و ارزش خودت را فراموش نکن.

شاه‌بیت فال شما

چرا همی شکنی جانِ من ز سنگ‌دلی؟دلِ ضعیف که باشد، به نازکی چو زُجاج

متن کامل غزل

تویی که بر سرِ خوبانِ کشوری چون تاجسِزَد اگر همهٔ دلبران دَهَندَت باج

دو چشمِ شوخِ تو برهم زده خَطا و حَبَشبه چینِ زلفِ تو ماچین و هند داده خراج

بیاضِ رویِ تو روشن چو عارِضِ رُخِ روزسوادِ زلفِ سیاهِ تو هست ظلمت داج

دهانِ شهدِ تو داده رواج آب خِضِرلبِ چو قندِ تو بُرد از نباتِ مصر رواج

از این مرض به حقیقت شفا نخواهم یافتکه از تو دردِ دل ای جان! نمی‌رسد به عِلاج

چرا همی شکنی جانِ من ز سنگ‌دلی؟دلِ ضعیف که باشد، به نازکی چو زُجاج

لبِ تو خضر و دهانِ تو آبِ حیوان استقدِ تو سرو و میان‌موی و بَر، به هیئت عاج

فِتاد در دلِ حافظ هوایِ چون تو شَهیکمینه ذرهٔ خاکِ درِ تو بودی کاج

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۹۸ است:

اگر به مذهبِ تو خونِ عاشق است مُباحصلاحِ ما همه آن است کآن تو راست صلاح

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی ستایشی با قافیه کمیاب «اج». یار تاج سر زیبارویان کشور است و سزاوار است همه دلبران به او باج دهند؛ دو چشمش ختا و حبش را برهم زده و ماچین و هند به زلفش خراج داده‌اند. سفیدی رویش چون روز و سیاهی زلفش چون شب تار است. حافظ می‌گوید دردش علاج‌پذیر نیست و دل نازکش چون شیشه در برابر سنگدلی یار می‌شکند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.