حافظ · غزل شماره ۱۰۸
خسروا گویِ فلک در خَمِ چوگان تو باد
خسروا گویِ فلک در خَمِ چوگان تو بادساحتِ کون و مکان عرصهٔ میدانِ تو باد
زلفِ خاتونِ ظفر شیفتهٔ پرچم توستدیدهٔ فتحِ ابد عاشقِ جولانِ تو باد
ای که انشاءِ عطارد صفتِ شوکتِ توستعقل کل چاکرِ طُغراکشِ دیوانِ تو باد
طِیرهٔ جلوهٔ طوبی قدِ چون سروِ تو شدغیرتِ خُلدِ بَرین ساحتِ بُستانِ تو باد
نه به تنها حَیَوانات و نَباتات و جَمادهر چه در عالمِ امر است به فرمانِ تو باد
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
در کاری که آغاز کردهای، پیروزی و گشایش در راه است. با اعتماد به نفس پیش برو اما فروتنی را هم فراموش نکن.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی مدحی در ستایش پادشاهی که نامش در غزل نیامده است. حافظ آرزو میکند گوی آسمان در خم چوگان او و گستره هستی میدان تاخت او باشد. زلف «خاتون پیروزی» شیفته پرچم اوست و عقل کل خدمتگزار دیوان او. این غزل نمونهای از مدیحههای حافظ است که با تصویرهای اغراقآمیز درباری سروده شدهاند.
شرح بیتها
بیت ۱خسروا گویِ فلک در خَمِ چوگان تو باد / ساحتِ کون و مکان عرصهٔ میدانِ تو باد
ای پادشاه، گوی آسمان در خم چوگان تو و گستره هستی میدان تو باد.
بیت ۲زلفِ خاتونِ ظفر شیفتهٔ پرچم توست / دیدهٔ فتحِ ابد عاشقِ جولانِ تو باد
زلف بانوی پیروزی شیفته پرچم توست؛ چشم فتح جاودان عاشق تاخت و تاز تو باد.
بیت ۳ای که انشاءِ عطارد صفتِ شوکتِ توست / عقل کل چاکرِ طُغراکشِ دیوانِ تو باد
ای که نوشتههای عطارد (دبیر فلک) وصف شکوه توست، عقل کل خدمتگزار طغراکش دیوان تو باد.
بیت ۵نه به تنها حَیَوانات و نَباتات و جَماد / هر چه در عالمِ امر است به فرمانِ تو باد
نهتنها جانداران و گیاهان و جمادات، هر چه در عالم امر است به فرمان تو باد.
معنی واژهها
- خسرو
- پادشاه
- چوگان
- چوب بازی چوگان
- کون و مکان
- هستی
- خاتون ظفر
- بانوی پیروزی
- عطارد
- سیاره تیر؛ در نجوم قدیم دبیر فلک
- طغراکش
- نویسنده طغرای فرمان
- طیره
- شرمساری