غزل ۲۰۶ حافظ: پیش از اینت بیش از این اندیشه عشاق بود — با شرح و معنی

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

رابطه‌های واقعی دوطرفه‌اند؛ هر دو طرف به هم نیاز دارند. نگران روزی نباش؛ بر هر سفره که بنشینی، روزی‌رسان خداست.

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در یاد محبت گذشته و ستایش عهد ازلی عشق. پیش از این بیش از این به فکر عاشقان بودی و مهرورزی‌ات با ما شهره آفاق بود. بیت چهارم ژرف است: از صبح ازل تا شام ابد، دوستی و مهر بر یک عهد و پیمان بود. بیت پنجم نکته‌ای لطیف دارد: اگر سایه معشوق بر عاشق افتاد چه شد؟ ما به او نیازمند بودیم و او به ما مشتاق. بیت هفتم پندی مشهور درباره روزی است: بر هر سفره نشستم، خدا روزی‌رسان بود.

شرح بیت‌ها

بیت ۱پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود / مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود

پیش از این بیش از این به فکر عاشقان بودی و مهرورزی‌ات با ما زبانزد جهان بود.

بیت ۴از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد / دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود

از دم صبح ازل تا پایان شام ابد، دوستی و مهر بر یک عهد و پیمان بود.

بیت ۵سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ / ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود

اگر سایه معشوق بر عاشق افتاد چه شد؟ ما به او نیاز داشتیم و او به ما مشتاق بود.

بیت ۶حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود

هرچند زیبایی ماه‌رویان مجلس دل و دین می‌برد، بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود.

بیت ۷بر درِ شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد / گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود

بر در شاه گدایی نکته‌ای گفت: بر هر سفره که نشستم، خدا روزی‌رسان بود.

معنی واژه‌ها

شهره آفاق: زبانزد جهان
نوشین‌لب: شیرین‌لب
طاق مینا: آسمان
میثاق: پیمان
رزاق: روزی‌دهنده
سیمین‌ساق: سپیدساق
باغ خلد: بهشت