حافظ · غزل شماره ۲۴
مطلب طاعت و پیمان و صلاح از من مست
مطلب طاعت و پیمان و صلاح از من مستکه به پیمانهکشی شهره شدم روز الست
من همان دم که وضو ساختم از چشمهٔ عشقچار تکبیر زدم یکسره بر هرچه که هست
می بده تا دهمت آگهی از سِرّ قضاکه به روی که شدم عاشق و از بوی که مست
کمر کوه کم است از کمر مور اینجاناامید از در رحمت مشو ای بادهپرست
بجز آن نرگس مستانه که چشمش مرسادزیر این طارم فیروزه کسی خوش ننشست
جان فدای دهنش باد که در باغ نظرچمن آرای جهان، خوشتر از این غنچه نبست
حافظ از دولت عشق تو سلیمانی شدیعنی از وصل تواَش نیست بجز باد به دست
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
شاید حس کنی دستت از آنچه میخواستی خالی مانده است. ناامید نشو؛ این غزل میگوید درِ رحمت همیشه باز است و عشق راستین خود دولتی است.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی رندانه که با پیمان «الست» آغاز میشود: حافظ میگوید از روز ازل به پیمانهکشی شهره شده و از او طاعت و صلاح نخواهند. او با «وضو از چشمه عشق» بر همه هستی چهار تکبیر زده، یعنی از همه چیز جز عشق دل کنده است. در میانه غزل امید به رحمت را یادآوری میکند و در پایان با ایهامی زیبا میگوید از دولت عشق «سلیمانی» شده؛ یعنی از وصل یار جز باد به دستش نیست.
شرح بیتها
بیت ۱مطلب طاعت و پیمان و صلاح از من مست / که به پیمانهکشی شهره شدم روز الست
از من مست طاعت و صلاح نخواه، که روز الست (پیمان ازلی) به پیمانهکشی شهره شدم.
بیت ۲من همان دم که وضو ساختم از چشمهٔ عشق / چار تکبیر زدم یکسره بر هرچه که هست
همان دم که از چشمه عشق وضو گرفتم، بر هر چه هست چهار تکبیر زدم؛ چهار تکبیر نماز میت است، یعنی همه را رها کردم.
بیت ۴کمر کوه کم است از کمر مور اینجا / ناامید از در رحمت مشو ای بادهپرست
اینجا کمر کوه از کمر مور کمتر است؛ ای بادهپرست، از درگاه رحمت ناامید مشو.
بیت ۷حافظ از دولت عشق تو سلیمانی شد / یعنی از وصل تواَش نیست بجز باد به دست
حافظ از دولت عشق تو سلیمان شد؛ یعنی از وصل تو جز باد چیزی در دست ندارد. باد در فرمان سلیمان بود و «باد به دست» یعنی تهیدست.
معنی واژهها
- روز الست
- روز پیمان ازلی خدا با انسان («الستُ بربکم»)
- پیمانهکشی
- بادهنوشی
- چار تکبیر
- تکبیرهای نماز میت؛ کنایه از ترک کامل
- سرّ قضا
- راز سرنوشت
- طارم فیروزه
- سقف فیروزهای؛ آسمان