حافظ · غزل شماره ۲۷۸
شرابِ تلخ میخواهم که مردافکن بُوَد زورش
شرابِ تلخ میخواهم که مردافکن بُوَد زورشکه تا یک دَم بیاسایم ز دنیا و شر و شورش
سِماطِ دَهرِ دونپرور ندارد شهدِ آسایشمَذاقِ حرص و آز ای دل، بشو از تلخ و از شورَش
بیاور مِی که نَتْوان شد ز مکرِ آسمان ایمنبه لَعبِ زهرهٔ چنگیّ و مرّیخِ سلحشورش
کمندِ صیدِ بهرامی بیفکن، جامِ جم بردارکه من پیمودم این صحرا، نه بهرام است و نه گورش
بیا تا در مِی صافیت رازِ دَهر بِنْمایمبه شرطِ آن که نَنْمایی به کجطبعانِ دلکورش
نظر کردن به درویشان مُنافیِّ بزرگی نیستسلیمان با چُنان حشمت، نظرها بود با مورش
کمانِ ابرویِ جانان نمیپیچد سر از حافظولیکن خنده میآید، بدین بازویِ بیزورش
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
شکوه و قدرت ماندنی نیست؛ حتی بهرام و گورش رفتند. به کسانی که پایینتر از تو هستند با مهربانی نگاه کن.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در گریز از شر و شور دنیا و پندی درباره فروتنی. شراب تلخ مردافکن میخواهم تا دمی از دنیا و شر و شورش بیاسایم. بیت دوم میگوید سفره روزگار فرومایهپرور شهد آسایش ندارد. بیت چهارم به بهرام گور اشاره دارد: من این صحرا را پیمودم؛ نه بهرام است و نه گورش؛ یعنی شکوه شاهان نیز گذراست. بیت ششم پندی مشهور است: نگاه به درویشان منافی بزرگی نیست؛ سلیمان با آن حشمت به مور نظر داشت.
شرح بیتها
بیت ۱شرابِ تلخ میخواهم که مردافکن بُوَد زورش / که تا یک دَم بیاسایم ز دنیا و شر و شورش
شراب تلخی میخواهم که زورش مردافکن باشد، تا یک دم از دنیا و شر و شورش بیاسایم.
بیت ۲سِماطِ دَهرِ دونپرور ندارد شهدِ آسایش / مَذاقِ حرص و آز ای دل، بشو از تلخ و از شورَش
سفره روزگار فرومایهپرور شهد آسایش ندارد؛ ای دل، کام حرص و آز را از تلخ و شورش بشوی.
بیت ۴کمندِ صیدِ بهرامی بیفکن، جامِ جم بردار / که من پیمودم این صحرا، نه بهرام است و نه گورش
کمند شکار بهرامی را بینداز و جام جم را بردار، که من این صحرا را پیمودم؛ نه بهرام هست و نه گورش.
بیت ۶نظر کردن به درویشان مُنافیِّ بزرگی نیست / سلیمان با چُنان حشمت، نظرها بود با مورش
نگاه کردن به درویشان منافی بزرگی نیست؛ سلیمان با آن حشمت به مورش نظرها داشت.
معنی واژهها
- مردافکن
- بسیار قوی
- سماط
- سفره
- دهر دونپرور
- روزگار فرومایهپرور
- زهره چنگی
- ستاره نوازنده
- مریخ سلحشور
- ستاره جنگاور
- بهرام
- بهرام گور، شاه ساسانی
- حشمت
- شکوه