غزل ۳۴ حافظ: رواق منظر چشم من آشیانه توست — با شرح و معنی

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

در دل و خانه‌ات برای کسی جا باز کرده‌ای. او را با مهربانی دعوت کن، و بدان که دلت را به هر کسی نمی‌سپاری؛ این وفاداری ارزشمند است.

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی مهمان‌نوازانه و عاشقانه. حافظ ایوان چشم خود را آشیانه یار می‌داند و از او می‌خواهد فرود آید، که خانه خانه اوست. داروی ضعف دل عاشق در لب یار است که «مفرح یاقوت» در خزانه آن است. شاعر می‌گوید نقد دلش را به هر شوخی نمی‌دهد؛ مهر خزانه دلش مهر یار است. پایان غزل از شعر حافظ به‌عنوان ترانه بزم یار یاد می‌کند که فلک را به رقص می‌آورد.

شرح بیت‌ها

بیت ۱رَواقِ منظرِ چشمِ من آشیانهٔ توست / کَرَم نما و فرود آ که خانه، خانهٔ توست

ایوان چشم من آشیانه توست؛ بزرگواری کن و فرود آی که این خانه، خانه توست.

بیت ۴عِلاجِ ضعفِ دلِ ما به لب حوالت کن / که این مُفَرّح یاقوت در خزانهٔ توست

درمان ضعف دل ما را به لبت واگذار، که این داروی یاقوت در خزانه توست.

بیت ۶من آن نیَم که دَهَم نقدِ دل به هر شوخی / دَرِ خزانه، به مُهر تو و نشانهٔ توست

من کسی نیستم که نقد دل را به هر شوخی بدهم؛ در خزانه دلم مهر و نشان تو را دارد.

معنی واژه‌ها

رواق: ایوان، سایبان
منظر: جای نگریستن
مفرح یاقوت: دارویی شادی‌بخش که با یاقوت می‌ساختند
ملازمت: همراهی، خدمت
لعبت: عروسک؛ زیباروی
توسن: اسب سرکش
انبانه: کیسه