حافظ · غزل شماره ۳۹
باغِ مرا چه حاجتِ سرو و صنوبر است؟
باغِ مرا چه حاجتِ سرو و صنوبر است؟شمشادِ خانهپرورِ ما از که کمتر است؟
ای نازنینپسر، تو چه مذهب گرفتهای؟کِت خونِ ما حلالتر از شیرِ مادر است
چون نقشِ غم ز دور بِبینی شراب خواهتشخیص کردهایم و مداوا مقرّر است
از آستانِ پیرِ مغان، سر چرا کشیم؟دولت در آن سرا و گشایش در آن در است
یک قِصّه بیش نیست غمِ عشق، وین عجبکز هر زبان که میشنوم، نامکرّر است
دی وعده داد وصلم و در سر شراب داشتامروز تا چه گوید و بازش چه در سر است
شیراز و آبِ رکنی و این بادِ خوش نسیمعیبش مکن که خالِ رُخِ هفت کشور است
فرق است از آبِ خِضر که ظُلمات جای او استتا آبِ ما که مَنبَعش الله اکبر است
ما آبرویِ فقر و قناعت نمیبریمبا پادشه بگوی که روزی مقدّر است
حافظ چه طُرفه شاخ نباتیست کِلکِ توکِش میوه دلپذیرتر از شهد و شکّر است
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
آنچه دنبالش هستی شاید همین نزدیکی باشد؛ لازم نیست دور بروی. قدر داشتههایت را بدان و آبروی خود را برای بهدست آوردن چیزی که قسمت تو نیست، خرج نکن.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی شاد و شیرازی. حافظ میگوید باغ او به سرو و صنوبر نیازی ندارد، چون شمشاد خانهپرور (معشوق) کمتر از آنها نیست. غم عشق یک قصه بیش نیست، اما از هر زبانی تازه شنیده میشود. بیت هفتم ستایش مشهور شیراز است: شیراز و آب رکنآباد و نسیم خوشش، خال رخ هفت کشورند. در پایان از قناعت و آبروی فقر میگوید.
شرح بیتها
بیت ۵یک قِصّه بیش نیست غمِ عشق، وین عجب / کز هر زبان که میشنوم، نامکرّر است
غم عشق یک قصه بیشتر نیست، اما شگفتا که از هر زبانی میشنوم، تکراری نیست.
بیت ۷شیراز و آبِ رکنی و این بادِ خوش نسیم / عیبش مکن که خالِ رُخِ هفت کشور است
شیراز و آب رکنی و این باد خوشنسیم را عیب مکن، که خال زیبایی بر چهره هفت اقلیم است.
بیت ۸فرق است از آبِ خِضر که ظُلمات جای او است / تا آبِ ما که مَنبَعش الله اکبر است
آب خضر در تاریکی است، اما سرچشمه آب ما (رکنآباد) «الله اکبر» است؛ اشاره به تنگه اللهاکبر در شیراز.
بیت ۹ما آبرویِ فقر و قناعت نمیبریم / با پادشه بگوی که روزی مقدّر است
ما آبروی فقر و قناعت را نمیبریم؛ به پادشاه بگو روزی از پیش مقدر است.
معنی واژهها
- شمشاد خانهپرور
- کنایه از معشوقی که در خانه بزرگ شده
- مقرر
- تعیینشده
- آب رکنی
- آب رکنآباد شیراز
- هفت کشور
- هفت اقلیم؛ همه جهان
- آب خضر
- آب حیات
- طرفه
- شگفت و زیبا