حافظ · غزل شماره ۳۹۶
صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن
صبح است ساقیا قدحی پرشراب کندور فلک درنگ ندارد شتاب کن
زان پیشتر که عالم فانی شود خرابما را ز جام بادهٔ گلگون خراب کن
خورشید می ز مشرق ساغر طلوع کردگر برگ عیش میطلبی ترک خواب کن
روزی که چرخ از گل ما کوزهها کندزنهار کاسهٔ سر ما پرشراب کن
ما مرد زهد و توبه و طامات نیستیمبا ما به جام باده صافی خطاب کن
کار صواب، باده پرستیست حافظابرخیز و عزم جزم به کار صواب کن
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
صبح است و روزی تازه؛ خواب غفلت را کنار بگذار. زمان درنگ نمیکند؛ کاری را که دوست داری امروز آغاز کن.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی کوتاه و شاد در غنیمت شمردن صبح و عمر. صبح است ساقی، قدحی پر از شراب کن؛ گردش فلک درنگ ندارد، شتاب کن. بیت سوم تصویری زیباست: خورشید می از مشرق ساغر طلوع کرد؛ اگر توشه شادی میخواهی خواب را ترک کن. بیت چهارم یادآور رباعیات خیام است: روزی که چرخ از گل ما کوزهها بسازد، زنهار کاسه سر ما را پر از شراب کن. بیت پنجم صراحت حافظ است: ما مرد زهد و توبه و ادعا نیستیم.
شرح بیتها
بیت ۱صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن / دور فلک درنگ ندارد شتاب کن
صبح است ساقی، قدحی پر از شراب کن؛ گردش فلک درنگ ندارد، شتاب کن.
بیت ۲زان پیشتر که عالم فانی شود خراب / ما را ز جام بادهٔ گلگون خراب کن
پیش از آنکه عالم فانی ویران شود، ما را با جام باده گلگون خراب کن.
بیت ۳خورشید می ز مشرق ساغر طلوع کرد / گر برگ عیش میطلبی ترک خواب کن
خورشید می از مشرق ساغر طلوع کرد؛ اگر توشه شادی میخواهی، خواب را ترک کن.
بیت ۴روزی که چرخ از گل ما کوزهها کند / زنهار کاسهٔ سر ما پرشراب کن
روزی که چرخ از گل ما کوزهها بسازد، زنهار کاسه سر ما را پر از شراب کن.
بیت ۵ما مرد زهد و توبه و طامات نیستیم / با ما به جام باده صافی خطاب کن
ما مرد زهد و توبه و سخنان گزاف نیستیم؛ با ما با جام باده صاف سخن بگو.
معنی واژهها
- درنگ
- توقف
- عالم فانی
- جهان نابودشدنی
- برگ عیش
- توشه شادی
- کوزه از گل
- اشاره به ساخته شدن کوزه از خاک مردگان
- طامات
- سخنان گزاف
- صواب
- درست
- عزم جزم
- تصمیم قاطع