پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۳۹۵

گُلبرگ را ز سُنْبُلِ مُشکین، نِقاب کُن

گُلبرگ را ز سُنْبُلِ مُشکین، نِقاب کُنیعنی که رُخ بپوش و جهانی، خراب کُن

بِفْشان عَرَق ز چهره و اطرافِ باغ راچون شیشه‌هایِ دیدهٔ ما پُرگُلاب کُن

اَیّامِ گُل، چو عمر به رفتن شتاب کردساقی به دورِ بادهٔ گلگون، شتاب کُن

بُگْشا به شیوه، نرگسِ پُرخوابِ مست راوز رَشک، چَشمِ نرگسِ رَعنا به خواب کن

بویِ بنفشه بشنو و زُلْفِ نگار گیربِنْگَر به رنگِ لاله و عَزْمِ شراب کُن

زآن جا که رسم و عادتِ عاشق‌کشی توستبا دشمنان، قَدَح کَش و با ما عِتاب کُن

همچون حُباب، دیده به رویِ قَدَح گُشایوین خانه را قیاسِ اساس از حُباب کُن

حافظ وِصال می‌طَلَبَد از رهِ دُعایا رب! دعایِ خسته‌دلان، مُسْتَجاب کُن

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

دنیا مانند حباب ناپایدار است؛ فرصت‌های خوش را از دست نده. دعایت را بکن؛ دعای دل خسته پذیرفته می‌شود.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی بهاری در غنیمت شمردن فرصت. گلبرگ را با سنبل مشکین نقاب کن؛ یعنی رخ بپوش و جهانی را خراب کن. بیت سوم پندی مشهور است: روزهای گل مانند عمر به رفتن شتاب کرد؛ ساقی، در گردش باده گلگون شتاب کن. بیت هفتم تمثیلی حکیمانه است: مانند حباب چشم به روی قدح بگشا و بنیاد این خانه (دنیا) را از حباب قیاس کن؛ یعنی جهان مانند حباب ناپایدار است. بیت پایانی دعایی است: خدایا دعای خسته‌دلان را مستجاب کن.

شرح بیت‌ها

بیت ۱گُلبرگ را ز سُنْبُلِ مُشکین، نِقاب کُن / یعنی که رُخ بپوش و جهانی، خراب کُن

گلبرگ (رخ) را با سنبل مشکین (زلف) نقاب کن؛ یعنی رخ بپوش و جهانی را خراب کن.

بیت ۳اَیّامِ گُل، چو عمر به رفتن شتاب کرد / ساقی به دورِ بادهٔ گلگون، شتاب کُن

روزهای گل مانند عمر به رفتن شتاب کرد؛ ساقی، در گردش باده گلگون شتاب کن.

بیت ۵بویِ بنفشه بشنو و زُلْفِ نگار گیر / بِنْگَر به رنگِ لاله و عَزْمِ شراب کُن

بوی بنفشه را بشنو و زلف نگار را بگیر؛ به رنگ لاله بنگر و قصد شراب کن.

بیت ۷همچون حُباب، دیده به رویِ قَدَح گُشای / وین خانه را قیاسِ اساس از حُباب کُن

مانند حباب چشم به روی قدح بگشا و بنیاد این خانه را از حباب قیاس کن.

بیت ۸حافظ وِصال می‌طَلَبَد از رهِ دُعا / یا رب! دعایِ خسته‌دلان، مُسْتَجاب کُن

حافظ از راه دعا وصال می‌طلبد؛ خدایا دعای خسته‌دلان را مستجاب کن.

معنی واژه‌ها

گلبرگ
کنایه از چهره
سنبل مشکین
کنایه از زلف
عرق
شبنم؛ و نیز عرق چهره
نرگس رعنا
گل نرگس زیبا
عتاب
سرزنش
حباب
حباب آب؛ نماد ناپایداری
مستجاب
پذیرفته