پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۱

ساقی به نورِ باده برافروز جامِ ما

ساقی به نورِ باده برافروز جامِ مامطرب بگو که کارِ جهان شُد به کامِ ما

ما در پیاله عکس رخِ یار دیده‌ایمای بی‌خبر ز لَذَّتِ شُربِ مُدامِ ما

هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشقثبت است بر جَریدهٔ عالم دوامِ ما

چندان بُوَد کرشمه و نازِ سَهی‌قدانکآید به جلوه سروِ صنوبرخَرامِ ما

ای باد اگر به گُلشنِ اَحباب بُگذریزِنهار، عَرضه دِه بَرِ جانان پیامِ ما

گو نامِ ما زِ یاد به عمدا چه می‌بری؟خود آید آن که یاد نیاری ز نامِ ما

مستی به چشمِ شاهدِ دلبندِ ما خوش استزآن رو سپرده‌اند به مستی زمامِ ما

ترسم که صَرفه‌ای نَبَرَد روزِ بازخواستنانِ حلالِ شیخ ز آبِ حرامِ ما

حافظ ز دیده دانهٔ اشکی همی‌فشانباشد که مُرغِ وصل کُند قصدِ دامِ ما

دریای اَخضَرِ فَلَک و کَشتی هِلالهستند غرقِ نعمتِ حاجی‌قوامِ ما

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

نیتت با دلبستگی راستین همراه است و آنچه از دل برآید ماندگار می‌ماند. با اطمینان پیش برو و پیامت را به کسی که باید، برسان.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی سرشار از شادی و اطمینان. حافظ عکس روی یار را در پیاله دیده و ماندگاری خود را با عشق بر «جریده عالم» ثبت‌شده می‌داند: «هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق». به باد پیغام می‌دهد تا پیامش را به جانان برساند و در بیت پایانی حاجی قوام، وزیر و حامی خود، را می‌ستاید.

شرح بیت‌ها

بیت ۲ما در پیاله عکس رخِ یار دیده‌ایم / ای بی‌خبر ز لَذَّتِ شُربِ مُدامِ ما

ما در پیاله عکس روی یار را دیده‌ایم؛ ای بی‌خبر از لذت باده‌نوشی همیشگی ما.

بیت ۳هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق / ثبت است بر جَریدهٔ عالم دوامِ ما

کسی که دلش با عشق زنده شد هرگز نمی‌میرد و دوام ما در دفتر جهان ثبت شده است؛ از مشهورترین بیت‌های دیوان.

بیت ۸ترسم که صَرفه‌ای نَبَرَد روزِ بازخواست / نانِ حلالِ شیخ ز آبِ حرامِ ما

می‌ترسم در روز بازخواست، نان حلال شیخ از آب حرام ما سود بیشتری نبرد؛ طعنه‌ای به زاهدان ریاکار.

بیت ۱۰دریای اَخضَرِ فَلَک و کَشتی هِلال / هستند غرقِ نعمتِ حاجی‌قوامِ ما

دریای سبز آسمان و کشتی هلال ماه، غرق نعمت حاجی قوام‌اند.

معنی واژه‌ها

شرب مدام
نوشیدن پیوسته
جریده
دفتر، دیوان
سهی‌قد
راست‌قامت
صنوبرخرام
با خرامیدنی چون صنوبر
روز بازخواست
روز قیامت
حاجی قوام
قوام‌الدین حسن، وزیر و حامی حافظ