حافظ · غزل شماره ۱۸۸
مَرا به رِنْدی و عِشْق، آن فُضول، عِیْب کُنَد
مَرا به رِنْدی و عِشْق، آن فُضول، عِیْب کُنَدکِه اِعْتِراض بَر اَسْرارِ عِلْمِ غِیْب کُنَد
کَمالِ سِرِّ مُحَبَّت بِبین، نَه نَقْصِ گُناهکِه هَرکِه بیهُنَر اُفْتَد، نَظَر به عِیْب کُنَد
زِ عِطْرِ حورِ بِهِشْت، آن نَفَس بَرآیَد بویکه خاکِ مِیْکَدِهٔ ما، عَبیرِ جِیب کُنَد
چُنان زَنَد رَهِ اِسْلام، غَمْزِهٔ ساقیکِه اِجْتِناب زِ صَهْبا، مَگَر صُهِیْب کُنَد
کِلیدِ گَنْجِ سَعادَت، قَبولِ اَهْلِ دِل اَسْتمَباد آنکه در این نکته، شَکّ و رِیْب کُنَد!
شُبانِ وادیِ اَیْمَن، گَهی رَسَد بِه مُرادکِه چَنْد سال، به جان، خِدْمَتِ شُعِیْب کُنَد
زِ دیدِه، خون بِچِکانَد فَسانِهٔ «حافِظ»چو یادِ وَقْتِ زَمانِ شَباب و شِیْب کُنَد
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
به جای عیبجویی، خوبیها را ببین. برای رسیدن به مراد باید سالها صبورانه خدمت کنی، مانند موسی نزد شعیب.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در پاسخ به عیبجویان. آن فضول مرا به رندی و عشق عیب میکند؛ او بر اسرار علم غیب اعتراض دارد. بیت دوم پندی مشهور است: کمال راز محبت را ببین، نه نقص گناه را، که هر کس بیهنر باشد به عیب نگاه میکند. بیت پنجم کلید سعادت را قبول اهل دل میداند. بیت ششم به داستان موسی اشاره دارد: شبان وادی ایمن (موسی) زمانی به مراد رسید که چند سال با جان خدمت شعیب کرد.
شرح بیتها
بیت ۱مَرا به رِنْدی و عِشْق، آن فُضول، عِیْب کُنَد / کِه اِعْتِراض بَر اَسْرارِ عِلْمِ غِیْب کُنَد
آن فضول مرا به رندی و عشق عیب میکند، کسی که بر اسرار علم غیب اعتراض میکند.
بیت ۲کَمالِ سِرِّ مُحَبَّت بِبین، نَه نَقْصِ گُناه / کِه هَرکِه بیهُنَر اُفْتَد، نَظَر به عِیْب کُنَد
کمال راز محبت را ببین، نه نقص گناه را؛ هر کس بیهنر باشد به عیب نگاه میکند.
بیت ۵کِلیدِ گَنْجِ سَعادَت، قَبولِ اَهْلِ دِل اَسْت / مَباد آنکه در این نکته، شَکّ و رِیْب کُنَد!
کلید گنج سعادت پذیرش اهل دل است؛ مباد کسی در این نکته شک و تردید کند.
بیت ۶شُبانِ وادیِ اَیْمَن، گَهی رَسَد بِه مُراد / کِه چَنْد سال، به جان، خِدْمَتِ شُعِیْب کُنَد
شبان وادی ایمن (موسی) زمانی به مراد میرسد که چند سال با جان خدمت شعیب کند.
معنی واژهها
- فضول
- کسی که در کار دیگران دخالت میکند
- عبیر
- عطری خوشبو
- جیب
- گریبان
- صهبا
- شراب
- صهیب
- از یاران پیامبر
- ریب
- شک
- وادی ایمن
- جایی که موسی ندای حق را شنید
- شیب
- پیری