حافظ · غزل شماره ۲۳۶
اگر آن طایرِ قدسی ز دَرَم بازآید
اگر آن طایرِ قدسی ز دَرَم بازآیدعمرِ بگذشته به پیرانه سرم بازآید
دارم امّید بر این اشکِ چو باران که دگربرقِ دولت که بِرَفت از نظرم بازآید
آن که تاجِ سرِ من خاکِ کفِ پایش بوداز خدا میطلبم تا به سرم بازآید
خواهم اندر عقبش رفت به یاران عزیزشخصم ار بازنیاید خبرم بازآید
گر نثارِ قدمِ یارِ گرامی نکنمگوهرِ جان به چه کار دگرم بازآید؟
کوسِ نو دولتی از بامِ سعادت بزنمگر ببینم که مَهِ نوسفرم بازآید
مانِعَش غلغلِ چنگ است و شکرخوابِ صَبوحور نه گر بشنود آهِ سحرم بازآید
آرزومندِ رخِ شاهِ چو ماهم حافظهمتی تا به سلامت ز درم بازآید
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
امید بازگشت کسی یا چیزی ارزشمند را داری. اشکهایت بیاثر نیست؛ آه سحرگاهت شنیده خواهد شد.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
از غزلهای محبوب در انتظار بازگشت. اگر آن پرنده قدسی از درم بازآید، عمر گذشته در پیری به من بازمیگردد. بیت دوم امیدبخش است: به این اشک مانند باران امید دارم که برق دولتی که از نظرم رفت، بازآید. بیت چهارم وفاداری را نشان میدهد: به دنبالش میروم؛ اگر خودم بازنیامدم، خبرم بازآید. بیت هفتم نکتهای لطیف دارد: مانعش صدای چنگ و خواب صبحگاهی است، وگرنه اگر آه سحرم را بشنود بازمیگردد.
شرح بیتها
بیت ۱اگر آن طایرِ قدسی ز دَرَم بازآید / عمرِ بگذشته به پیرانه سرم بازآید
اگر آن پرنده قدسی از درم بازآید، عمر گذشته در پیری به من بازمیگردد.
بیت ۲دارم امّید بر این اشکِ چو باران که دگر / برقِ دولت که بِرَفت از نظرم بازآید
به این اشک مانند باران امید دارم که برق دولتی که از نظرم رفت، دوباره بازآید.
بیت ۴خواهم اندر عقبش رفت به یاران عزیز / شخصم ار بازنیاید خبرم بازآید
به دنبالش میروم، یاران عزیز؛ اگر خودم بازنیامدم، خبرم بازمیآید.
بیت ۶کوسِ نو دولتی از بامِ سعادت بزنم / گر ببینم که مَهِ نوسفرم بازآید
اگر ببینم که ماه نوسفرم بازمیگردد، از بام سعادت طبل دولت تازه مینوازم.
بیت ۷مانِعَش غلغلِ چنگ است و شکرخوابِ صَبوح / ور نه گر بشنود آهِ سحرم بازآید
مانعش غلغل چنگ و خواب شیرین صبحگاهی است، وگرنه اگر آه سحرم را بشنود بازمیگردد.
معنی واژهها
- طایر قدسی
- پرنده آسمانی
- پیرانهسر
- در پیری
- برق دولت
- درخشش بخت
- شخص
- تن، خود
- کوس
- طبل بزرگ
- صبوح
- باده صبحگاهی
- همت
- یاری معنوی