حافظ · غزل شماره ۲۴۳
بویِ خوشِ تو هر که ز بادِ صبا شنید
بویِ خوشِ تو هر که ز بادِ صبا شنیداز یارِ آشنا سخنِ آشنا شنید
ای شاهِ حُسن، چَشم به حالِ گدا فِکَنکـاین گوش بس حکایتِ شاه و گدا شنید
خوش میکنم به بادهٔ مُشکین مَشامِ جانکز دلقپوشِ صومعه بویِ ریا شنید
سِرِّ خدا که عارفِ سالِک به کَس نگفتدر حیرتم که بادهفروش از کجا شنید
یا رب کجاست محرمِ رازی که یک زماندل شرحِ آن دهد که چه گفت و چهها شنید
اینَش سزا نبود دلِ حقگُزارِ منکز غمگسارِ خود سخنِ ناسزا شنید
محروم اگر شدم ز سرِ کویِ او چه شد؟از گلشنِ زمانه که بویِ وفا شنید؟
ساقی بیا که عشق ندا میکند بلندکان کس که گفت قصهٔ ما هم ز ما شنید
ما باده زیرِ خرقه نه امروز میخوریمصد بار پیرِ میکده این ماجرا شنید
ما مِی به بانگِ چنگ نه امروز میکشیمبس دور شد که گنبدِ چرخ این صدا شنید
پندِ حکیمْ محضِ صَواب است و عینِ خیرفرخنده آن کسی که به سَمعِ رضا شنید
حافظ، وظیفهٔ تو دعا گفتن است و بسدر بَندِ آن مباش که نشنید یا شنید
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
پند دلسوزانه را با گوش باز بشنو. کار خوبت را انجام بده و نگران نباش که دیگران میبینند یا نه.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در راز عشق و پند شنیدن. هر کس بوی خوش تو را از باد صبا شنید، از یار آشنا سخن آشنا شنید. بیت چهارم پرسشی طنزآمیز است: راز خدا را که عارف سالک به کسی نگفت، در حیرتم که بادهفروش از کجا شنید. بیت هفتم نکتهای تلخ است: اگر از کوی او محروم شدم چه شد؟ چه کسی از گلشن روزگار بوی وفا شنید؟ بیت یازدهم پند مشهوری است: پند حکیم عین درستی و خیر است؛ خجسته کسی که آن را با گوش رضا شنید.
شرح بیتها
بیت ۱بویِ خوشِ تو هر که ز بادِ صبا شنید / از یارِ آشنا سخنِ آشنا شنید
هر کس بوی خوش تو را از باد صبا شنید، از یار آشنا سخن آشنا شنید.
بیت ۴سِرِّ خدا که عارفِ سالِک به کَس نگفت / در حیرتم که بادهفروش از کجا شنید
راز خدا را که عارف سالک به کسی نگفت، در حیرتم که بادهفروش از کجا شنید.
بیت ۷محروم اگر شدم ز سرِ کویِ او چه شد؟ / از گلشنِ زمانه که بویِ وفا شنید؟
اگر از سر کوی او محروم شدم چه شد؟ چه کسی از گلشن روزگار بوی وفا شنید؟
بیت ۱۱پندِ حکیمْ محضِ صَواب است و عینِ خیر / فرخنده آن کسی که به سَمعِ رضا شنید
پند حکیم عین درستی و خیر است؛ خجسته کسی که آن را با گوش رضا شنید.
بیت ۱۲حافظ، وظیفهٔ تو دعا گفتن است و بس / در بَندِ آن مباش که نشنید یا شنید
حافظ، وظیفه تو فقط دعا کردن است؛ در بند آن مباش که شنید یا نشنید.
معنی واژهها
- مشام
- بینی، حس بویایی
- دلقپوش
- صوفی
- سالک
- رهرو
- حقگزار
- قدرشناس
- صواب
- درست
- سمع رضا
- گوش پذیرا