حافظ · غزل شماره ۲۵۹
منم که دیده به دیدارِ دوست کردم باز
منم که دیده به دیدارِ دوست کردم بازچه شُکر گویَمَت ای کارسازِ بنده نواز؟
نیازمندِ بلا گو رخ از غبار مَشویکه کیمیایِ مراد است، خاکِ کویِ نیاز
ز مشکلاتِ طریقت عِنان مَتاب ای دل!که مردِ راه نَیَندیشد از نَشیب و فراز
طهارت ار نه به خونِ جگر کُنَد عاشقبه قولِ مُفتیِ عشقش درست نیست نماز
در این مقامِ مجازی به جز پیاله مگیردر این سراچهٔ بازیچه، غیرِ عشق مَباز
به نیمبوسه دعایی بخر ز اهلِ دلیکه کِیدِ دشمنت از جان و جسم دارد باز
فِکَنْد زمزمهٔ عشق در حجاز و عراقنوایِ بانگِ غزلهایِ حافظ از شیراز
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
از سختیهای راه روی برنگردان؛ دیدار نزدیک است. شکرگزار باش و در این دنیای گذرا به عشق و نیکی بپرداز.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در سپاس دیدار یار و پندهای سلوک. منم که چشم به دیدار دوست گشودم؛ ای کارساز بندهنواز، چگونه شکرت را بگویم؟ بیت سوم پندی مشهور است: ای دل، از دشواریهای طریقت روی برمگردان، که مرد راه از نشیب و فراز نمیاندیشد. بیت پنجم حکیمانه است: در این سراچه بازیچه جز عشق مباز. بیت پایانی ادعایی شاعرانه و درست است: آواز غزلهای حافظ از شیراز زمزمه عشق در حجاز و عراق افکند.
شرح بیتها
بیت ۱منم که دیده به دیدارِ دوست کردم باز / چه شُکر گویَمَت ای کارسازِ بنده نواز؟
منم که چشم به دیدار دوست گشودم؛ ای کارساز بندهنواز، چگونه شکرت را بگویم؟
بیت ۲نیازمندِ بلا گو رخ از غبار مَشوی / که کیمیایِ مراد است، خاکِ کویِ نیاز
به نیازمند بلا بگو رخ از غبار مشوی، که خاک کوی نیاز کیمیای مراد است.
بیت ۳ز مشکلاتِ طریقت عِنان مَتاب ای دل! / که مردِ راه نَیَندیشد از نَشیب و فراز
ای دل، از دشواریهای طریقت روی برمگردان، که مرد راه از نشیب و فراز نمیاندیشد.
بیت ۵در این مقامِ مجازی به جز پیاله مگیر / در این سراچهٔ بازیچه، غیرِ عشق مَباز
در این جایگاه مجازی جز پیاله مگیر و در این سراچه بازیچه جز عشق مباز.
بیت ۷فِکَنْد زمزمهٔ عشق در حجاز و عراق / نوایِ بانگِ غزلهایِ حافظ از شیراز
نوای بانگ غزلهای حافظ از شیراز زمزمه عشق را در حجاز و عراق افکند.
معنی واژهها
- کارساز
- خدا
- بندهنواز
- مهربان با بندگان
- کیمیا
- زرساز
- عنان تافتن
- روی گرداندن
- مقام مجازی
- دنیای گذرا
- کید
- مکر
- حجاز و عراق
- دو سرزمین؛ و نیز دو پرده موسیقی