حافظ · غزل شماره ۳۵۶
گَرَم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم
گَرَم از دست برخیزد که با دلدار بنشینمز جامِ وصل مِی نوشم، ز باغِ عیش گل چینم
شرابِ تلخِ صوفی سوز، بنیادم بخواهد بردلبم بر لب نِه ای ساقی و بِستان جانِ شیرینم
مگر دیوانه خواهم شد در این سودا که شب تا روزسخن با ماه میگویم، پَری در خواب میبینم
لبت شِکَّر به مستان داد و چَشمت مِی به مِیخوارانمنم کز غایتِ حِرمان نه با آنم نه با اینم
چو هر خاکی که باد آورد، فیضی بُرد از اِنعامتز حالِ بنده یاد آور که خدمتگارِ دیرینم
نه هر کو نقشِ نظمی زد کلامش دلپذیر افتدتَذَروِ طُرفه من گیرم که چالاک است شاهینم
اگر باور نمیداری، رو از صورتگرِ چین پُرسکه مانی نسخه میخواهد ز نوکِ کِلکِ مُشکینم
وفاداری و حق گویی نه کارِ هر کسی باشدغلامِ آصفِ ثانی جلالُ الحقِ و الدینم
رموزِ مستی و رندی ز من بشنو نه از واعظکه با جام و قَدَح هر دَم ندیمِ ماه و پروینم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
وفاداری و راستگویی کار هر کسی نیست؛ اگر این ویژگیها را داری، قدرشان را بدان. آرزوی دیدار نزدیک است.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در آرزوی وصال و ستایش جلالالدین تورانشاه. اگر از دستم برآید که با دلدار بنشینم، از جام وصل می مینوشم و از باغ عیش گل میچینم. بیت سوم تصویری از شوریدگی است: مگر در این سودا دیوانه شوم، که شب تا روز با ماه سخن میگویم و پری در خواب میبینم. بیت ششم نکتهای درباره شعر است: نه هر کس نقش نظمی زد کلامش دلپذیر است. بیت هفتم به مانی نقاش اشاره دارد. بیت هشتم مشهور است: وفاداری و حقگویی کار هر کسی نیست.
شرح بیتها
بیت ۱گَرَم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم / ز جامِ وصل مِی نوشم، ز باغِ عیش گل چینم
اگر از دستم برآید که با دلدار بنشینم، از جام وصل می مینوشم و از باغ عیش گل میچینم.
بیت ۳مگر دیوانه خواهم شد در این سودا که شب تا روز / سخن با ماه میگویم، پَری در خواب میبینم
مگر در این سودا دیوانه شوم، که شب تا روز با ماه سخن میگویم و پری در خواب میبینم.
بیت ۴لبت شِکَّر به مستان داد و چَشمت مِی به مِیخواران / منم کز غایتِ حِرمان نه با آنم نه با اینم
لبت شکر به مستان داد و چشمت می به میخواران؛ منم که از نهایت محرومی نه با آنم نه با این.
بیت ۶نه هر کو نقشِ نظمی زد کلامش دلپذیر افتد / تَذَروِ طُرفه من گیرم که چالاک است شاهینم
نه هر کس نقش نظمی زد کلامش دلپذیر افتد؛ قرقاول شگفت را من میگیرم که شاهینم چالاک است.
بیت ۸وفاداری و حق گویی نه کارِ هر کسی باشد / غلامِ آصفِ ثانی جلالُ الحقِ و الدینم
وفاداری و حقگویی کار هر کسی نیست؛ غلام آصف ثانی، جلالالحق والدین هستم.
معنی واژهها
- صوفیسوز
- سوزاننده صوفی
- سودا
- شوریدگی
- حرمان
- محرومی
- انعام
- بخشش
- تذرو
- قرقاول
- مانی
- نقاش افسانهای
- آصف ثانی
- لقب جلالالدین تورانشاه، وزیر شاه شجاع
- پروین
- خوشه پروین