پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۳۶۳

دَردَم از یار است و درمان نیز هم

دَردَم از یار است و درمان نیز همدل فدایِ او شد و جان نیز هم

این که می‌گویند آن خوشتر ز حسنیار ما این دارد و آن نیز هم

یاد باد آن کاو به قصدِ خونِ ماعهد را بشکست و پیمان نیز هم

دوستان در پرده می‌گویم سخنگفته خواهد شد به دَستان نیز هم

چون سر آمد دولتِ شب‌هایِ وصلبگذرد ایامِ هِجران نیز هم

هر دو عالم یک فروغِ رویِ اوستگفتمت پیدا و پنهان نیز هم

اعتمادی نیست بر کارِ جهانبلکه بر گردونِ گَردان نیز هم

عاشق از قاضی نترسد مِی بیاربلکه از یَرغویِ دیوان نیز هم

محتسب داند که حافظ عاشق استو آصفِ مُلکِ سلیمان نیز هم

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

همان‌طور که روزهای خوش گذشت، روزهای سخت هم می‌گذرند. درمان دردت همان‌جاست که درد از آن آمده.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی کوتاه و مشهور با ردیف «نیز هم». دردم از یار است و درمان نیز هم؛ دل فدای او شد و جان نیز هم. بیت دوم ستایش است: آنچه می‌گویند «آن» (جاذبه) خوش‌تر از زیبایی است، یار ما این و آن هر دو را دارد. بیت پنجم از امیدبخش‌ترین ابیات دیوان است: چون دولت شب‌های وصل به سر آمد، روزهای هجران هم خواهد گذشت. بیت هفتم حکمتی است: بر کار جهان اعتمادی نیست، بلکه بر گردون گردان هم.

شرح بیت‌ها

بیت ۱دَردَم از یار است و درمان نیز هم / دل فدایِ او شد و جان نیز هم

دردم از یار است و درمان نیز هم؛ دل فدای او شد و جان نیز هم.

بیت ۲این که می‌گویند آن خوشتر ز حسن / یار ما این دارد و آن نیز هم

این‌که می‌گویند «آن» خوش‌تر از زیبایی است، یار ما این را دارد و آن را نیز هم.

بیت ۵چون سر آمد دولتِ شب‌هایِ وصل / بگذرد ایامِ هِجران نیز هم

همان‌طور که دولت شب‌های وصل به سر آمد، روزهای هجران نیز خواهد گذشت.

بیت ۶هر دو عالم یک فروغِ رویِ اوست / گفتمت پیدا و پنهان نیز هم

هر دو عالم یک پرتو از روی اوست؛ گفتمت آشکار و پنهان نیز هم.

بیت ۷اعتمادی نیست بر کارِ جهان / بلکه بر گردونِ گَردان نیز هم

بر کار جهان اعتمادی نیست، بلکه بر گردون گردان نیز هم.

معنی واژه‌ها

آن
جاذبه وصف‌ناپذیر
حسن
زیبایی
در پرده
پوشیده، با کنایه
دستان
آشکارا؛ و نیز افسانه
یرغو
دادگاه مغولی
دیوان
دستگاه حکومت
آصف
وزیر