حافظ · غزل شماره ۳۷۲
بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم
بگذار تا ز شارع میخانه بگذریمکز بهر جرعهای همه محتاج این دریم
روز نخست چون دم رندی زدیم و عشقشرط آن بود که جز ره آن شیوه نسپریم
جایی که تخت و مسند جم میرود به بادگر غم خوریم خوش نبود به که می خوریم
تا بو که دست در کمر او توان زدندر خون دل نشسته چو یاقوت احمریم
واعظ مکن نصیحت شوریدگان که مابا خاک کوی دوست به فردوس ننگریم
چون صوفیان به حالت و رقصند مقتداما نیز هم به شعبده دستی برآوریم
از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافتبیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم
حافظ چو ره به کنگره کاخ وصل نیستبا خاک آستانه این در به سر بریم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
وقتی بزرگترین شکوهها هم گذراست، غصه خوردن برای چیزهای کوچک بیمعناست. به پیمانی که با خودت بستهای وفادار بمان.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در غنیمت شمردن زندگی و بیاعتنایی به ناپایداری دنیا. بگذار تا از گذرگاه میخانه بگذریم، که برای جرعهای همه نیازمند این دریم. بیت سوم از مشهورترین ابیات حکمی است: جایی که تخت و مسند جمشید بر باد میرود، اگر غم بخوریم خوش نیست؛ بهتر است می بخوریم. بیت پنجم پاسخی به واعظ است: شوریدگان را نصیحت مکن، که ما با داشتن خاک کوی دوست به بهشت نگاه نمیکنیم. بیت هفتم فروتنی است: از جرعه تو خاک زمین مروارید و لعل یافت؛ بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم.
شرح بیتها
بیت ۱بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم / کز بهر جرعهای همه محتاج این دریم
بگذار تا از گذرگاه میخانه بگذریم، که برای جرعهای همه نیازمند این دریم.
بیت ۲روز نخست چون دم رندی زدیم و عشق / شرط آن بود که جز ره آن شیوه نسپریم
روز نخست که دم از رندی و عشق زدیم، شرط آن بود که جز راه این شیوه نپوییم.
بیت ۳جایی که تخت و مسند جم میرود به باد / گر غم خوریم خوش نبود به که می خوریم
جایی که تخت و مسند جمشید بر باد میرود، اگر غم بخوریم خوش نیست؛ بهتر که می بخوریم.
بیت ۵واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما / با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم
ای واعظ، شوریدگان را نصیحت مکن، که ما با خاک کوی دوست به بهشت نمینگریم.
بیت ۷از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافت / بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم
از جرعه تو خاک زمین مروارید و لعل یافت؛ بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم.
معنی واژهها
- شارع
- گذرگاه
- دم زدن
- ادعا کردن
- مسند جم
- تخت جمشید
- یاقوت احمر
- یاقوت سرخ
- فردوس
- بهشت
- مقتدا
- پیشوا
- کنگره
- دندانه بالای دیوار کاخ