حافظ · غزل شماره ۳۷۹
سرم خوش است و به بانگ بلند میگویم
سرم خوش است و به بانگ بلند میگویمکه من نسیم حیات از پیاله میجویم
عبوس زهد به وجه خمار ننشیندمرید خرقهٔ دردیکشان خوشخویم
شدم فسانه به سرگشتگی و ابروی دوستکشید در خم چوگان خویش چون گویم
گرم نه پیر مغان در به روی بگشایدکدام در بزنم؟ چاره از کجا جویم؟
مکن در این چمنم سرزنش به خودروییچنان که پرورشم میدهند، میرویم
تو خانقاه و خرابات در میانه مبینخدا گواه که هر جا که هست، با اویم
غبار راه طلب، کیمیای بهروزیستغلام دولت آن خاک عنبرین بویم
ز شوق نرگس مست بلندبالاییچو لاله با قدح افتاده بر لب جویم
بیار می که به فتوی حافظ از دل پاکغبار زرق به فیض قدح فروشویم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
خدا در همه جا با توست، نه فقط در جاهای رسمی. تو همانطور رشد میکنی که تقدیر پرورشت میدهد؛ به خودت سخت نگیر.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در سرخوشی و حضور همیشگی خدا. سرم خوش است و با بانگ بلند میگویم که من نسیم زندگی را از پیاله میجویم. بیت پنجم تمثیلی زیباست: در این چمن مرا به خودرویی سرزنش مکن؛ همانگونه که پرورشم میدهند میرویم؛ یعنی سرشتم دست خودم نیست. بیت ششم از مشهورترین ابیات عرفانی دیوان است: تو میان خانقاه و خرابات فرق مبین؛ خدا گواه است که هر جا باشد، با اویم. بیت هفتم: غبار راه طلب کیمیای خوشبختی است.
شرح بیتها
بیت ۱سرم خوش است و به بانگ بلند میگویم / که من نسیم حیات از پیاله میجویم
سرم خوش است و با بانگ بلند میگویم که من نسیم زندگی را از پیاله میجویم.
بیت ۴گرم نه پیر مغان در به روی بگشاید / کدام در بزنم؟ چاره از کجا جویم؟
اگر پیر مغان در را به رویم نگشاید، کدام در را بزنم؟ چاره را از کجا بجویم؟
بیت ۵مکن در این چمنم سرزنش به خودرویی / چنان که پرورشم میدهند، میرویم
در این چمن مرا به خودرویی سرزنش مکن؛ همانگونه که پرورشم میدهند، میرویم.
بیت ۶تو خانقاه و خرابات در میانه مبین / خدا گواه که هر جا که هست، با اویم
تو میان خانقاه و خرابات فرق مبین؛ خدا گواه است که هر جا باشد، با اویم.
بیت ۷غبار راه طلب، کیمیای بهروزیست / غلام دولت آن خاک عنبرین بویم
غبار راه طلب کیمیای خوشبختی است؛ بنده دولت آن خاک خوشبو هستم.
معنی واژهها
- عبوس
- ترشرو
- وجه
- چهره؛ و نیز شیوه
- دردیکش
- رند
- خودرویی
- خودسری؛ گیاه خودرو
- خانقاه
- جای صوفیان
- بهروزی
- خوشبختی
- زرق
- ریا