حافظ · غزل شماره ۳۸۶
خدا را کم نشین با خرقه پوشان
خدا را کم نشین با خرقه پوشانرخ از رندان بی‌سامان مپوشان
در این خرقه بسی آلودگی هستخوشا وقت قبای می فروشان
در این صوفی‌وشان دَردی ندیدمکه صافی باد عیش دُردنوشان
تو نازک‌طبعی و طاقت نیاریگرانی‌های مشتی دلق‌پوشان
چو مستم کرده‌ای مستور منشینچو نوشم داده‌ای زهرم منوشان
بیا وز غَبْن این سالوسیان بینصُراحی خون‌دل و بربط خروشان
ز دلگرمی حافظ بر حذر باشکه دارد سینه‌ای چون دیگ جوشان
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمده‌اید
از همنشینی با کسانی که فقط ظاهر آراسته دارند دوری کن. با آدم‌های صادق، حتی اگر ساده باشند، همراه شو.
تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در پرهیز از همنشینی با ریاکاران. به خاطر خدا کم با خرقه‌پوشان بنشین و روی از رندان بی‌سامان مپوشان. بیت دوم مقایسه‌ای طنزآمیز است: در این خرقه آلودگی بسیار است؛ خوشا قبای می‌فروشان. بیت سوم بازی لفظی «درد و دُرد» و «صوفی و صافی» دارد: در این صوفی‌نمایان دردی (عشقی) ندیدم؛ عیش دردنوشان صاف باد. بیت پنجم خواهشی است: چون مستم کرده‌ای پرده‌نشین مشو و چون نوشم داده‌ای زهرم منوشان.
شرح بیت‌ها
بیت ۱خدا را کم نشین با خرقه پوشان / رخ از رندان بی‌سامان مپوشان
به خاطر خدا کم با خرقه‌پوشان بنشین و روی از رندان بی‌سامان مپوشان.
بیت ۲در این خرقه بسی آلودگی هست / خوشا وقت قبای می فروشان
در این خرقه آلودگی بسیار است؛ خوشا وقت قبای می‌فروشان.
بیت ۳در این صوفی‌وشان دَردی ندیدم / که صافی باد عیش دُردنوشان
در این صوفی‌نمایان دردی ندیدم؛ عیش دردنوشان صاف باد.
بیت ۴تو نازک‌طبعی و طاقت نیاری / گرانی‌های مشتی دلق‌پوشان
تو نازک‌طبعی و تاب نمی‌آوری سنگینی مشتی خرقه‌پوش را.
بیت ۵چو مستم کرده‌ای مستور منشین / چو نوشم داده‌ای زهرم منوشان
چون مستم کرده‌ای پرده‌نشین مشو؛ چون نوشم داده‌ای زهرم منوشان.
معنی واژه‌ها
- خرقه‌پوشان
- صوفیان ظاهری
- بی‌سامان
- آشفته‌حال
- صوفی‌وش
- صوفی‌نما
- درد
- عشق؛ دُرد: ته‌مانده شراب
- دلق‌پوش
- صوفی
- غبن
- زیان
- سالوس
- ریاکار