حافظ · غزل شماره ۳۹۱
خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟
خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن
غم دل چند توان خورد؟ که ایام نماندگو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن؟
مرغ کمحوصله را گو غم خود خور که بر اورحمِ آن کس که نهد دام چه خواهد بودن؟
باده خور غم مخور و پند مقلد منیوشاعتبار سخن عام چه خواهد بودن؟
دسترنج تو همان به که شود صرف به کامدانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن؟
پیر میخانه همیخواند معمایی دوشاز خط جام، که فرجام چه خواهد بودن؟
بردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزلتا جزای من بدنام چه خواهد بودن
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
از حاصل تلاشت لذت ببر؛ ثروتی که صرف شادی نشود به کار نمیآید. به حرفهای تقلیدی و بیپایه گوش نده.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در تأمل درباره سرانجام و بیاعتنایی به تقلید. بهتر از فکر می و جام چه خواهد بود؟ تا ببینم سرانجام چه خواهد شد. بیت دوم پرسشی حکیمانه است: تا کی میتوان غم دل خورد که روزگار نمیماند؟ بیت چهارم پندی مشهور است: باده بخور و غم مخور و پند مقلد را مشنو؛ سخن عوام چه اعتباری دارد؟ بیت پنجم پندی عملی است: دسترنجت همان بهتر که صرف کام شود؛ میدانی که سرانجام ناکامی چه خواهد بود.
شرح بیتها
بیت ۱خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟ / تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن
بهتر از فکر می و جام چه خواهد بود؟ تا ببینم سرانجام چه خواهد شد.
بیت ۲غم دل چند توان خورد؟ که ایام نماند / گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن؟
تا کی میتوان غم دل خورد که روزگار نماند؟ بگو نه دل بماند نه روزگار؛ چه خواهد شد؟
بیت ۴باده خور غم مخور و پند مقلد منیوش / اعتبار سخن عام چه خواهد بودن؟
باده بخور، غم مخور و پند مقلد را مشنو؛ سخن عوام چه اعتباری خواهد داشت؟
بیت ۵دسترنج تو همان به که شود صرف به کام / دانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن؟
دسترنجت همان بهتر که صرف کام شود؛ میدانی که سرانجام ناکامی چه خواهد بود.
بیت ۶پیر میخانه همیخواند معمایی دوش / از خط جام، که فرجام چه خواهد بودن؟
دیشب پیر میخانه از خط جام معمایی میخواند که فرجام چه خواهد بود.
معنی واژهها
- سرانجام
- پایان
- ایام
- روزگار
- کمحوصله
- کمتحمل
- مقلد
- تقلیدکننده
- دسترنج
- حاصل کار
- خط جام
- خطوط درجهبندی جام
- فرجام
- پایان