پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۳۹۲

دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن

دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدندر کوی او گدایی، بر خسروی گزیدن

از جان طمع بریدن آسان بود ولیکناز دوستان جانی، مشکل توان بریدن

خواهم شدن به بستان، چون غنچه با دلِ تنگوآنجا به نیک‌نامی، پیراهنی دریدن

گه چون نسیم با گل، راز نهفته گفتنگه سِرّ عشق‌بازی، از بلبلان شنیدن

بوسیدن لب یار، اول ز دست مگذارکآخر ملول گردی، از دست و لب گزیدن

فرصت شمار صحبت، کز این دوراهه منزلچون بگذریم دیگر، نتوان به هم رسیدن

گویی برفت حافظ، از یاد شاه‌ یحیییا رب به یادش آور، درویش پروریدن

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

خوشبختی واقعی دیدار عزیزان است. همنشینی با دوستانت را غنیمت بدان؛ ممکن است راه‌ها جدا شوند و دیگر فرصتی نباشد.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ که تعریفی تازه از خوشبختی دارد. می‌دانی دولت چیست؟ دیدار یار را دیدن و گدایی در کوی او را بر پادشاهی برگزیدن. بیت دوم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: از جان طمع بریدن آسان است، اما از دوستان جانی به دشواری می‌توان برید. بیت ششم پندی ژرف است: همنشینی را غنیمت بشمار، که از این منزل دوراهه چون بگذریم دیگر نمی‌توان به هم رسید. بیت پایانی خطاب به شاه یحیی است.

شرح بیت‌ها

بیت ۱دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن / در کوی او گدایی، بر خسروی گزیدن

می‌دانی دولت چیست؟ دیدار یار را دیدن و گدایی در کوی او را بر پادشاهی برگزیدن.

بیت ۲از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن / از دوستان جانی، مشکل توان بریدن

از جان طمع بریدن آسان است، اما از دوستان جانی به دشواری می‌توان برید.

بیت ۴گه چون نسیم با گل، راز نهفته گفتن / گه سِرّ عشق‌بازی، از بلبلان شنیدن

گاه مانند نسیم با گل راز نهفته گفتن و گاه راز عشق‌بازی را از بلبلان شنیدن.

بیت ۶فرصت شمار صحبت، کز این دوراهه منزل / چون بگذریم دیگر، نتوان به هم رسیدن

همنشینی را غنیمت بشمار، که از این منزل دوراهه چون بگذریم، دیگر نمی‌توان به هم رسید.

بیت ۷گویی برفت حافظ، از یاد شاه‌ یحیی / یا رب به یادش آور، درویش پروریدن

گویی حافظ از یاد شاه یحیی رفت؛ خدایا درویش‌پروری را به یادش آور.

معنی واژه‌ها

دولت
خوشبختی، اقبال
خسروی
پادشاهی
دوستان جانی
دوستان صمیمی
نیک‌نامی
خوشنامی
ملول
دلتنگ
دوراهه منزل
دنیا که راه‌ها در آن جدا می‌شوند
درویش‌پروری
نواختن درویشان