حافظ · غزل شماره ۴۰۳
شراب لعلکش و روی مهجبینان بین
شراب لعلکش و روی مهجبینان بینخلاف مذهب آنان جمال اینان بین
به زیر دلق ملمّع کمندها دارنددرازدستی این کوتهآستینان بین
به خرمن دو جهان سر فرونمیآرنددماغ و کبر گدایان و خوشهچینان بین
بهای نیم کرشمه هزار جان طلبندنیاز اهل دل و ناز نازنینان بین
حقوق صحبت ما را به باد داد و برفتوفای صحبت یاران و همنشینان بین
اسیر عشق شدن چارهٔ خلاص من استضمیر عاقبتاندیش پیشبینان بین
کدورت از دل حافظ ببرد صحبت دوستصفای همّت پاکان و پاکدینان بین
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
فریب ظاهر زاهدانه را نخور؛ رفتار واقعی آدمها را ببین. همنشینی با پاکدلان کدورت را از دلت پاک میکند.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی با ردیف «بین» در نقد ریاکاری و بیوفایی. شراب لعل بنوش و روی ماهجبینان را ببین؛ برخلاف مذهب آنان (زاهدان)، جمال اینان را ببین. بیت دوم از مشهورترین ابیات انتقادی دیوان است: زیر خرقه رنگارنگ کمندها دارند؛ درازدستی این کوتاهآستینان را ببین؛ یعنی زاهدان ظاهرفریب در باطن حریصاند. بیت پنجم گله است: حق همنشینی ما را بر باد داد و رفت. بیت پایانی: همنشینی دوست کدورت را از دل حافظ برد.
شرح بیتها
بیت ۱شراب لعلکش و روی مهجبینان بین / خلاف مذهب آنان جمال اینان بین
شراب لعل بنوش و روی ماهجبینان را ببین؛ برخلاف مذهب آنان، جمال اینان را ببین.
بیت ۲به زیر دلق ملمّع کمندها دارند / درازدستی این کوتهآستینان بین
زیر خرقه رنگارنگ کمندها دارند؛ درازدستی این کوتاهآستینان را ببین.
بیت ۴بهای نیم کرشمه هزار جان طلبند / نیاز اهل دل و ناز نازنینان بین
بهای نیم کرشمه را هزار جان میخواهند؛ نیاز اهل دل و ناز نازنینان را ببین.
بیت ۵حقوق صحبت ما را به باد داد و برفت / وفای صحبت یاران و همنشینان بین
حق همنشینی ما را بر باد داد و رفت؛ وفای یاران و همنشینان را ببین!
بیت ۷کدورت از دل حافظ ببرد صحبت دوست / صفای همّت پاکان و پاکدینان بین
همنشینی دوست کدورت را از دل حافظ برد؛ صفای همت پاکان و پاکدینان را ببین.
معنی واژهها
- مهجبین
- ماهرو
- دلق ملمع
- خرقه رنگارنگ
- درازدستی
- تجاوز، حرص
- کوتهآستین
- زاهدنما
- خوشهچین
- گدای خرمن
- کدورت
- تیرگی، رنجش