حافظ · غزل شماره ۴۳
صَحنِ بُستان ذوق‌بخش و صحبتِ یاران خوش است
صَحنِ بُستان ذوق‌بخش و صحبتِ یاران خوش استوقتِ گل خوش باد کز وی وقتِ می‌خواران خوش است
از صبا هر دم مشامِ جانِ ما خوش می‌شودآری آری طیبِ اَنفاسِ هواداران خوش است
ناگشوده گُل نِقاب، آهنگِ رحلت ساز کردناله کن بلبل که گلبانگِ دل‌اَفکاران خوش است
مرغِ خوشخوان را بشارت باد کاندر راهِ عشقدوست را با نالهٔ شب‌های بیداران خوش است
نیست در بازارِ عالَم خوشدلی ور زان که هستشیوهٔ رندی و خوش‌باشیِ عیاران خوش است
از زبانِ سوسنِ آزاده‌ام آمد به گوشکاندر این دِیرِ کهن، کارِ سبکباران خوش است
حافظا! تَرکِ جهان گفتن طریقِ خوشدلیستتا نپنداری که احوالِ جهان‌داران خوش است
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمده‌اید
ممکن است فکر کنی داشتن بیشتر، خوشحالی بیشتر می‌آورد. این غزل می‌گوید سبک‌باری و دلبسته نبودن، راز آرامش است؛ کسانی که بیشتر دارند لزوماً خوش‌تر نیستند.
تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی بهاری با ردیف «خوش است». صحن باغ و صحبت یاران خوش است، اما گل زود آهنگ رفتن کرده و بلبل باید بنالد. حافظ می‌گوید در بازار جهان خوشدلی نیست و اگر هست، در شیوه رندی و سبک‌باری است. بیت پایانی درس اصلی غزل است: ترک دلبستگی به جهان راه خوشدلی است؛ گمان مبر احوال جهان‌داران خوش است.
شرح بیت‌ها
بیت ۳ناگشوده گُل نِقاب، آهنگِ رحلت ساز کرد / ناله کن بلبل که گلبانگِ دل‌اَفکاران خوش است
گل هنوز نقاب نگشوده آهنگ رفتن کرد؛ ای بلبل ناله کن، که ناله دل‌سوختگان خوش است.
بیت ۶از زبانِ سوسنِ آزاده‌ام آمد به گوش / کاندر این دِیرِ کهن، کارِ سبکباران خوش است
از زبان سوسن آزاده شنیدم که در این دیر کهن (دنیا) کار سبکباران خوش است.
بیت ۷حافظا! تَرکِ جهان گفتن طریقِ خوشدلیست / تا نپنداری که احوالِ جهان‌داران خوش است
حافظ، ترک دلبستگی به جهان راه خوشدلی است؛ مپندار که حال جهان‌داران خوش است.
معنی واژه‌ها
- طیب انفاس
- خوشی نفَس‌ها
- دل‌افکار
- دل‌آزرده
- عیاران
- جوانمردان آزاده
- دیر کهن
- کنایه از دنیا
- سبک‌بار
- بی‌بار و بی‌تعلق