حافظ · غزل شماره ۴۴۰
سحر با باد میگفتم حدیث آرزومندی
سحر با باد میگفتم حدیث آرزومندیخطاب آمد که «واثق شو، به الطاف خداوندی»
دعای صبح و آهِ شب، کلید گنج مقصود استبدین راه و روش میرو، که با دلدار پیوندی
قلم را آن زبان نَبوَد، که سرِّ عشق گوید بازورای حدّ تقریر است، شرح آرزومندی
الا ای یوسف مصری که کردت سلطنت مغرور!پدر را باز پرس آخر، کجا شد مِهرِ فرزندی؟
جهانِ پیرِ رعنا را، ترحّم در جِبِلَّت نیستز مِهر او چه میپرسی؟ در او همّت چه میبندی؟
همایی چون تو عالیقدر، حرص استخوان تا کی؟دریغ آن سایهٔ همّت، که بر نااهل افکندی
در این بازار اگر سودیست، با درویش خرسند استخدایا منعَمم گردان به درویشی و خرسندی
به شعر حافظِ شیراز میرقصند و مینازندسیهچشمان کشمیری و تُرکان سمرقندی
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
به لطف خدا مطمئن باش. دعای صبح و آه شب کلید رسیدن به خواسته توست؛ این راه را ادامه بده.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
از مشهورترین غزلهای حافظ در امید و توکل. سحر با باد حدیث آرزومندی میگفتم؛ ندا آمد که به لطف خداوندی مطمئن باش. بیت دوم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: دعای صبح و آه شب کلید گنج مقصود است؛ با این راه و روش برو تا به دلدار بپیوندی. بیت چهارم تمثیل یوسف است: ای یوسف مصری که سلطنت مغرورت کرد، از پدر بپرس، مهر فرزندی کجا رفت؟ بیت پایانی از مشهورترین ادعاهای شاعرانه است: سیهچشمان کشمیری و ترکان سمرقندی به شعر حافظ شیراز میرقصند.
شرح بیتها
بیت ۱سحر با باد میگفتم حدیث آرزومندی / خطاب آمد که «واثق شو، به الطاف خداوندی»
سحر با باد حدیث آرزومندی میگفتم؛ ندا آمد که به لطف خداوندی مطمئن باش.
بیت ۲دعای صبح و آهِ شب، کلید گنج مقصود است / بدین راه و روش میرو، که با دلدار پیوندی
دعای صبح و آه شب کلید گنج مقصود است؛ با این راه و روش برو تا به دلدار بپیوندی.
بیت ۴الا ای یوسف مصری که کردت سلطنت مغرور! / پدر را باز پرس آخر، کجا شد مِهرِ فرزندی؟
ای یوسف مصری که سلطنت مغرورت کرد، از پدر بپرس، مهر فرزندی کجا رفت؟
بیت ۷در این بازار اگر سودیست، با درویش خرسند است / خدایا منعَمم گردان به درویشی و خرسندی
در این بازار اگر سودی هست، با درویش خرسند است؛ خدایا مرا با درویشی و خرسندی توانگر کن.
بیت ۸به شعر حافظِ شیراز میرقصند و مینازند / سیهچشمان کشمیری و تُرکان سمرقندی
سیهچشمان کشمیری و ترکان سمرقندی به شعر حافظ شیراز میرقصند و مینازند.
معنی واژهها
- واثق
- مطمئن
- الطاف
- لطفها
- تقریر
- بیان
- رعنا
- خودآرا
- جبلت
- سرشت
- همای
- پرنده خوشیمن
- خرسندی
- قناعت
- منعم
- توانگر