حافظ · غزل شماره ۴۴۵
تو را که هر چه مراد است در جهان داری
تو را که هر چه مراد است در جهان داریچه غم ز حال ضعیفان ناتوان داری؟
بخواه جان و دل از بنده و روان بستانکه حکم بر سر آزادگان روان داری
میان نداری و دارم عجب که هر ساعتمیان مجمع خوبان کنی میانداری
بیاضِ رویِ تو را، نیست نقشِ دَرخور از آنکسوادی از خط مشکین بر ارغوان داری
بنوش می که سبکروحی و لطیف مدامعلی الخصوص در آن دم که سر گران داری
مکن عتاب از این بیش و جور بر دل مامکن هر آن چه توانی که جای آن داری
به اختیارت اگر صد هزار تیر جفاستبه قصد جانِ منِ خسته در کمان داری
بکِش جفای رقیبان مدام و جور حسودکه سهل باشد اگر یارِ مهربان داری
به وصل دوست گرت دست میدهد یک دمبرو که هر چه مراد است در جهان داری
چو گل به دامن از این باغ میبری حافظچه غم ز ناله و فریاد باغبان داری؟
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
اگر یار مهربانی داری، تحمل حسادت دیگران آسان است. یک لحظه همراهی واقعی از همه داراییهای دنیا ارزشمندتر است.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی با ردیف «داری» در گله از بیاعتنایی یار. تو که هر مرادی در جهان داری، چه غمی از حال ضعیفان ناتوان داری؟ بیت سوم بازی لفظی زیبایی دارد: کمر (میان) نداری و در شگفتم که هر ساعت در میان جمع زیبارویان میانداری میکنی. بیت هشتم از ابیات مشهور است: جفای رقیبان و جور حسود را همیشه تحمل کن، که اگر یار مهربان داری آسان است. بیت نهم نیز مشهور است: اگر یک دم وصل دوست دست دهد، برو که هر مرادی در جهان داری.
شرح بیتها
بیت ۱تو را که هر چه مراد است در جهان داری / چه غم ز حال ضعیفان ناتوان داری؟
تو که هر مرادی در جهان داری، چه غمی از حال ضعیفان ناتوان داری؟
بیت ۳میان نداری و دارم عجب که هر ساعت / میان مجمع خوبان کنی میانداری
کمر (میان) نداری و در شگفتم که هر ساعت در میان جمع زیبارویان میانداری میکنی.
بیت ۸بکِش جفای رقیبان مدام و جور حسود / که سهل باشد اگر یارِ مهربان داری
جفای رقیبان و جور حسود را همیشه تحمل کن، که اگر یار مهربان داری آسان است.
بیت ۹به وصل دوست گرت دست میدهد یک دم / برو که هر چه مراد است در جهان داری
اگر یک دم وصل دوست برایت دست دهد، برو که هر مرادی در جهان داری.
بیت ۱۰چو گل به دامن از این باغ میبری حافظ / چه غم ز ناله و فریاد باغبان داری؟
حافظ، وقتی مانند گل از این باغ دامنپر میبری، چه غمی از ناله و فریاد باغبان داری؟
معنی واژهها
- روان
- جان؛ و نیز نافذ
- میان
- کمر؛ و نیز وسط
- میانداری
- رهبری مجلس
- بیاض
- سپیدی
- سواد
- سیاهی
- سرگران
- سرسنگین، مست
- عتاب
- سرزنش