پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۴۶۳

سَلامُ اللّهِ ما کَرَّ اللَّیالي

سَلامُ اللّهِ ما کَرَّ اللَّیاليو جاوَبَتِ الْمثاني و الْمِثالي

عَلیٰ وادِي الْأَراک و مَن عَلَیهاو دارٍ بِاللَّویٰ فوقَ الرِّمالِ

دعاگوی غریبان جهانمو أَدعُو بِالتَّواتُر و التَّوالي

به هر منزل که رو آرد خدا رانگه دارش به لطف لایزالی

منال ای دل که در زنجیر زلفشهمه جمعیت است آشفته حالی

ز خطت صد جمال دیگر افزودکه عمرت باد صد سال جلالی

تو می‌باید که باشی ور نه سهل استزیانِ مایهٔ جاهی و مالی

بر آن نقاش قدرت آفرین بادکه گرد مه کشد خط هلالی

فَحُبُّک راحَتي في کُلِّ حینٍو ذِکرُک مونِسي في کُلِّ حالِ

سویدای دل من تا قیامتمباد از شوق و سودای تو خالی

کجا یابم وصال چون تو شاهیمن بدنامِ رندِ لااُبالی

خدا داند که حافظ را غرض چیستو عِلْمُ اللّهِ حَسْبي مِن سُؤالي

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

برای کسانی که دور از خانه‌اند دعا کن؛ این غزل دعای خیر برای مسافران است. یاد عزیزان در هر حال همدم دل است.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی ملمع در دعا برای غریبان و یار. مطلع عربی است: سلام خدا تا وقتی شب‌ها بازمی‌گردند و نغمه‌های سازها به هم پاسخ می‌دهند. بیت سوم و چهارم از مشهورترین دعاهای سفر است: دعاگوی غریبان جهانم؛ خدایا به هر منزلی که رو آورد، با لطف بی‌زوالت نگهش دار. بیت پنجم پارادوکسی زیباست: ای دل منال، که در زنجیر زلفش آشفته‌حالی همه آرامش است. بیت نهم عربی است: عشق تو در هر زمان آسایش من و یادت در هر حال همدم من است.

شرح بیت‌ها

بیت ۱سَلامُ اللّهِ ما کَرَّ اللَّیالي / و جاوَبَتِ الْمثاني و الْمِثالي

سلام خدا تا وقتی شب‌ها بازمی‌گردند و نغمه‌های سازها به هم پاسخ می‌دهند.

بیت ۳دعاگوی غریبان جهانم / و أَدعُو بِالتَّواتُر و التَّوالي

دعاگوی غریبان جهانم و پیوسته و پیاپی دعا می‌کنم.

بیت ۴به هر منزل که رو آرد خدا را / نگه دارش به لطف لایزالی

خدایا، به هر منزلی که رو آورد، با لطف بی‌زوالت نگهش دار.

بیت ۵منال ای دل که در زنجیر زلفش / همه جمعیت است آشفته حالی

ای دل منال، که در زنجیر زلفش آشفته‌حالی همه آرامش است.

بیت ۹فَحُبُّک راحَتي في کُلِّ حینٍ / و ذِکرُک مونِسي في کُلِّ حالِ

عشق تو در هر زمان آسایش من و یادت در هر حال همدم من است.

معنی واژه‌ها

کر اللیالی
بازگشت شب‌ها
مثانی
سیم دوم ساز
وادی اراک
دره‌ای در شعر عرب
تواتر و توالی
پیوستگی
جمعیت
آرامش خاطر
سال جلالی
سال در تقویم جلالی
سویدا
نقطه سیاه دل