حافظ · غزل شماره ۴۷۱
ز دلبرم که رساند نوازش قلمی
ز دلبرم که رساند نوازش قلمیکجاست پیک صبا گر همی کند کرمی؟
قیاس کردم و تدبیر عقل در ره عشقچو شبنمی است که بر بحر میکشد رقمی
بیا که خرقهٔ من گرچه رهن میکدههاستز مال وقف نبینی به نام من درمی
حدیثِ چون و چرا دردِ سر دهد ای دلپیاله گیر و بیاسا ز عمرِ خویش دمی
طبیبِ راهنشین درد عشق نشناسدبرو به دست کن ای مردهدل مسیحدمی
دلم گرفت ز سالوس و طبل زیر گلیمبه آن که بر در میخانه برکشم عَلَمی
بیا که وقتشناسان دو کون بفروشندبه یک پیاله میِ صاف و صحبتِ صنمی
دوام عیش و تنعم نه شیوهٔ عشق استاگر معاشرِ مایی بنوش نیش غمی
نمیکنم گلهای لیک ابر رحمت دوستبه کِشتهزار جگرتشنگان نداد نمی
چرا به یک نیِ قندش نمیخرند آن کسکه کرد صد شکرافشانی از نیِ قلمی
سزای قدر تو شاها به دست حافظ نیستجز از دعای شبی و نیاز صبحدمی
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
از چون و چرای بیپایان دست بکش و دمی آرام بگیر. برای درد دلت، به دنبال کسی باش که واقعاً آن را بفهمد.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در انتظار نامه یار و پندهای عملی. چه کسی از دلبرم نوازش قلمی (نامهای) میرساند؟ پیک صبا کجاست اگر کرمی میکند؟ بیت دوم حکمتی عرفانی است: سنجیدم؛ تدبیر عقل در راه عشق مانند شبنمی است که بر دریا نقش میکشد. بیت چهارم پندی مشهور است: ای دل، حدیث چون و چرا دردسر میدهد؛ پیاله بگیر و دمی از عمرت بیاسای. بیت هشتم پند پذیرش است: دوام عیش و ناز شیوه عشق نیست؛ اگر همنشین مایی، نیش غم را بنوش.
شرح بیتها
بیت ۱ز دلبرم که رساند نوازش قلمی / کجاست پیک صبا گر همی کند کرمی؟
چه کسی از دلبرم نامهای نوازشگر میرساند؟ پیک صبا کجاست اگر کرمی میکند؟
بیت ۲قیاس کردم و تدبیر عقل در ره عشق / چو شبنمی است که بر بحر میکشد رقمی
سنجیدم؛ تدبیر عقل در راه عشق مانند شبنمی است که بر دریا نقش میکشد.
بیت ۴حدیثِ چون و چرا دردِ سر دهد ای دل / پیاله گیر و بیاسا ز عمرِ خویش دمی
ای دل، حدیث چون و چرا دردسر میدهد؛ پیاله بگیر و دمی از عمرت بیاسای.
بیت ۵طبیبِ راهنشین درد عشق نشناسد / برو به دست کن ای مردهدل مسیحدمی
طبیب رهنشین درد عشق را نمیشناسد؛ ای مردهدل، برو مسیحدمی به دست آور.
بیت ۸دوام عیش و تنعم نه شیوهٔ عشق است / اگر معاشرِ مایی بنوش نیش غمی
دوام عیش و ناز شیوه عشق نیست؛ اگر همنشین مایی، نیش غم را بنوش.
معنی واژهها
- نوازش قلم
- نامه مهرآمیز
- رقم
- نقش
- مال وقف
- دارایی وقفی
- درم
- سکه
- مسیحدم
- زندهکننده مانند مسیح
- طبل زیر گلیم
- کار پنهانی که آشکار است
- صنم
- معشوق