غزل ۵۸ حافظ: سر ارادت ما و آستان حضرت دوست — با شرح و معنی

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

فال نیک خودش آغاز حال نیک است. با امید و ارادت پیش برو؛ آنچه پیش می‌آید، حتی سختی‌هایش، بخشی از راه توست.

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

حافظ سر ارادت را بر آستان دوست می‌نهد و هر چه بر سرش می‌آید را خواست او می‌داند. هیچ آینه‌ای، حتی ماه و خورشید، همانند روی دوست را نشان نداده است. حال دل تنگش مانند برگ‌های تودرتوی غنچه است و زبان در وصف شوق ناتوان. بیت هشتم نکته‌ای درباره فال دارد: روی تو به دلم آمد و به مراد می‌رسم، زیرا «حال نکو در قفای فال نکوست».

شرح بیت‌ها

بیت ۱سرِ ارادتِ ما و آستانِ حضرت دوست / که هر چه بر سرِ ما می‌رود ارادتِ اوست

سر ارادت ما و آستان حضرت دوست؛ هر چه بر سر ما می‌آید خواست اوست.

بیت ۳صبا ز حالِ دلِ تنگِ ما چه شرح دهد؟ / که چون شِکَنجِ ورق‌هایِ غنچه تو بر توست

صبا از حال دل تنگ ما چه شرح دهد، که مانند برگ‌های غنچه تو در تو است.

بیت ۴نه من سَبوکش این دیرِ رندسوزم و بس / بسا سَرا که در این کارخانه سنگ و سبوست

فقط من سبوکش این دیر رندسوز نیستم؛ چه سرها که در این کارگاه سنگ و سبو شده‌اند.

بیت ۸رخِ تو در دلم آمد مراد خواهم یافت / چرا که حالِ نکو در قَفایِ فالِ نکوست

روی تو به دلم آمد؛ به مراد خواهم رسید، چون حال خوش در پی فال خوش است.

معنی واژه‌ها

ارادت: دلبستگی، خواست
نظیر: مانند
سبوکش: کسی که سبوی شراب می‌برد
غالیه‌سا: عطرآگین
ناطقه: قوه گفتار
قفا: پشت سر، دنبال