حافظ · غزل شماره ۶۷
یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانهٔ کیست؟
یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانهٔ کیست؟جانِ ما سوخت، بپرسید که جانانهٔ کیست؟
حالیا خانه‌براندازِ دل و دین من استتا در آغوشِ که می‌خسبد و هم‌خانهٔ کیست؟
بادهٔ لعلِ لبش کز لبِ من دور مبادراحِ روحِ که و پیمان‌ده پیمانهٔ کیست؟
دولتِ صحبتِ آن شمعِ سعادت‌پرتوباز پرسید خدا را که به پروانهٔ کیست؟
می‌دهد هر کَسَش افسونی و معلوم نشدکه دلِ نازکِ او مایلِ افسانهٔ کیست!
یا رب آن شاه‌وَشِ ماه‌رخِ زهره‌جبیندُرِّ یکتایِ که و گوهر یک‌دانهٔ کیست؟
گفتم آه از دلِ دیوانهٔ حافظ بی‌توزیرِ لب خنده‌زنان گفت که دیوانهٔ کیست؟
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمده‌اید
درباره احساس کسی نسبت به خودت تردید داری. به جای حدس زدن، با شوخی و مهربانی بپرس؛ گاهی پاسخ همان لبخندی است که انتظارش را نداری.
تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی پرسشگر و پرشور با ردیف «کیست». حافظ می‌پرسد این شمع دل‌افروز از خانه کیست که جان ما را سوزاند و اکنون در آغوش که می‌خسبد. هر کس افسونی به او می‌خواند و معلوم نیست دل نازکش به افسانه چه کسی مایل است. بیت پایانی گفت‌وگویی شیرین است: گفتم بی تو دل دیوانه‌ام آه می‌کشد؛ زیر لب خندید و گفت: دیوانه کیست؟
شرح بیت‌ها
بیت ۱یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانهٔ کیست؟ / جانِ ما سوخت، بپرسید که جانانهٔ کیست؟
خدایا، این شمع دل‌افروز از خانه کیست؟ جان ما سوخت؛ بپرسید معشوق کیست.
بیت ۴دولتِ صحبتِ آن شمعِ سعادت‌پرتو / باز پرسید خدا را که به پروانهٔ کیست؟
خدا را، بپرسید دولت همنشینی آن شمع خجسته به پروانگی چه کسی رسیده است.
بیت ۷گفتم آه از دلِ دیوانهٔ حافظ بی‌تو / زیرِ لب خنده‌زنان گفت که دیوانهٔ کیست؟
گفتم آه از دل دیوانه حافظ بی تو؛ زیر لب خندید و گفت: دیوانه کیست؟ یعنی دیوانه من است یا دیگری؟
معنی واژه‌ها
- کاشانه
- خانه
- جانانه
- معشوق
- راح روح
- شراب جان
- پیمان‌ده
- پیمانه‌دهنده
- افسون
- افسانه و سخن فریبنده
- زهره‌جبین
- درخشان‌پیشانی